- مقدّمه 2
- تأمّلاتی در منابع و مآخذ 3
- از مدینه تا بصره 6
- مأموریت به مدینه 6
- وداع با رسول اکرم صلی الله علیه و آله 7
- تعیین جانشین و پیشوای شیعیان 8
- وداع با اهل بیت علیهم السلام 9
- آغاز سفر و ملاحظاتی درباره عزیمت امام علیه السلام به مکّه 10
- به سوی بصره 14
- شرح منازل و مسافات مدینه تا بصره 16
- ورود حضرت رضا علیه السلام به نباج 18
- ملاحظاتی درباره عبور امام رضا علیه السلام از قادسیّه (کوفه، بغداد و قم) 20
- بیعت طاهر ذوالیمینین با امام رضا علیه السلام در بغداد 24
- ملاحظاتی درباره سفر حضرت به قم 26
- سیر منازل از نباج تا بصره 29
- ورود حضرت به بصره 30
- از بصره تا فارس 32
- از بصره تا سوق الاهواز 32
- سوق الاهواز 36
- راه کنونی بصره به اهواز 36
- رخدادهای اهواز 40
- ورود امام رضا علیه السلام به اهواز 40
- نکاتی درباره اربق و اربک 46
- ملاحظاتی درباره عبور امام رضا علیه السلام از شوشتر و دزفول 47
- قدمگاه و یا مسجد علی بن موسی الرضا علیه السلام 49
- بقعه امام رضا دیمی 51
- بقعه دیگر امام رضا دیمی 52
- بقعه سوم امام رضا علیه السلام 54
- بقعه شاخراسون (شاه خراسان) در شوشتر 55
- بقعه شاخراسون (شاه خراسان) در دزفول 55
- قدمگاه امام رضا علیه السلام 56
- به سوی فارس 61
- از فارس تا یزد 61
- راه اهواز به فارس 62
- راه اهواز به شیراز 66
- راه ارجان به شیراز 67
- راه خوزستان به شیراز 68
- ورود حضرت رضا علیه السلام به ارجان (بهبهان) 70
- درباره ارجان (بهبهان) 71
- مسیر کنونی اهواز به شیراز 74
- بررسی راههای اهواز تا شیراز و مسیر حرکت امام علیه السلام 77
- شیراز 80
- اصطخر 80
- آثار تاریخی ابرقوه 82
- ابرکوه (ابرقوه) 82
- راه شیراز به کثه (یزد) 83
- قدمگاه امام علی بن موسی الرضا علیه السلام در ابرقوه 83
- راه کنونی شیراز به یزد 86
- از یزد تا خراسان 89
- یزد 89
- عبور امام علی بن موسی الرضا علیه السلام از یزد 91
- بیابان میان فارس و خراسان 92
- راه کویر (از یزد به سوی خراسان) 94
- بررسی قدمگاههای امام علی بن موسی الرضا علیه السلام در یزد 96
- قدمگاه خرانق (مشهدک) 97
- قدمگاه ده شیر، فراشاه 98
- ورود حضرت امام رضا علیه السلام به بافران و نائین 101
- قدمگاههای شهر نائین 101
- ملاحظاتی درباره ورود حضرت رضا علیه السلام به نائین و قدمگاههای این شهر 103
- ورود حضرت به آهوان 108
- راه قدیم نائین تا خراسان 109
- بررسی راههای کنونی یزد به خراسان 110
- راه کویر 112
- خراسان 114
- اشاره 114
- نیشابور 115
- ورود حضرت رضا علیه السلام به نیشابور 117
- ذکر حدیث سلسله الذهب در نیشابور 119
- استقبال مردم نیشابور از امام رضا علیه السلام 122
- ماجرای چشمه کهلان در نیشابور 123
- قدمگاه نیشابور 124
- ماجرای طبابت امام رضا علیه السلام در رباط سعد 125
- طوس 127
- ورود حضرت علیه السلام به ده سرخ 129
- عبور حضرت علیه السلام از کوه سنگ تراشان (کوهسنگی) 130
- ورود امام رضا علیه السلام به طوس (نوقان، دهکده سناباد) 131
- راه نیشابور به سرخس 133
- سرخس 136
- آثار تاریخی سرخس 139
- ورود امام رضا علیه السلام به سرخس و ماجرای زندانی شدن آن حضرت علیه السلام 139
- خروج امام علی بن موسی الرضا علیه السلام از سرخس 141
- راه قدیمی سرخس به مرو 142
- مرو 143
- راه کنونی مشهد به سرخس و مرو 145
- حکومت عباسیان در مرو 146
- ورود حضرت رضا علیه السلام به مرو 148
- طراح ولایتعهدی 149
- ولایتعهدی 149
- پیشنهاد خلافت 152
- مراسم ولایتعهدی 156
- دستخط امام بر عهدنامه ولایتعهدی 159
- دعای باران 161
- مخالفان ولایتعهدی 162
- برپایی نماز عید 164
- ملاحظاتی پیرامون ماهیّت ولایتعهدی و شهادت حضرت رضا علیه السلام 166
- موقعیّت اول: دوران بحران و طرح اندیشه اوّلیه ولایتعهدی (خلافت) 171
- بررسی چند موقعیت 171
- موقعیّت دوّم: دوران تلاطم سیاسی و نیاز به عامل توازن و تعدیل 172
- موقعیت سوّم: ناکامی در هدف و بازگشت به مواضع نیاکان (شهادت امام رضا علیه السلام ) 176
- اشاره 180
- یادداشتها 180
- مسیر راه مکّه تا قادسیه (کوفه) به نقل از الاعلاق النفیسه 181
- مسیر راه مکّه تا بصره 184
- مسیر راه قادسیه (کوفه) تا بصره 185
- راه مکه تا کوفه (قادسیه) به نقل از البلدان 186
- متن کامل عهدنامه ولایتعهدی 187
- اشاره 195
- منابع و مآخذ 195
- منابع جغرافیایی 196
- منابع و مآخذ (فارسی و عربی) 196
- منابع تاریخی و سرگذشت نامه ها 197
- منابع تاریخ محلّی 202
- نقشه ها 204
- سفرنامه ها 204
- مآخذ تصاویر و نقشه های بخش ضمائم کتاب 205
- تاریخ تألیف برخی از منابع مورد استفاده در تحقیق حاضر 206
- کتابنامه 210
- اشاره 210
- کتابنامه منابع تاریخ محلّی شهرهایی از ایران که در مسیر حرکت امام رضا علیه السلام واقع شده است 211
- کتابنامه امام علی بن موسی الرضا علیه السلام 214
- الف) منابع اختصاصی فارسی 214
- ب) منابع اختصاصی عربی 216
- ج) منابع عمومی عربی و فارسی 216
1- ابن حوقل، صوره الارض، ص50.
2- لسترنج، جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی، ص 305.
3- مقدسی، احسن التقاسیم، ص457.
4- حمداللّه مستوفی، نزهه القلوب، ص200، همچنین نگاه کنید به: اصطخری، مسالک الممالک، ص129؛ ابن بلخی، فارسنامه، ص81 و 84.
5- قدمت مسجد جامع ابرقوه به سال 738 ه .ق می رسد.
6- جهت اطلاع بیشتر ر.ک. به: ایرج افشار، یادگارهای یزد، 1/335 و 360؛ آندره گدار و دیگران، آثار ایران، 3/226؛ حسین بن علی کاتب، تاریخ جدید یزد، ص53، 95، 124، 246، 255، 264؛ ابن حوقل، صوره الارض، ص56-49؛ زرکوب شیرازی، شیرازنامه، ص 22، 85، 9-117؛ ابن بلخی، فارسنامه، 1/121، 124، 164؛ فسائی، فارسنامه، 59-54، 310-295، 367، 371؛ یادگارهای یزد، 2/867، 899، 1238، 1243، 1244، 1246، 1266؛ مصطفوی، اقلیم پارس، 6-2 و 327-331.
قدمگاه امام علی بن موسی الرضا علیه السلام در ابرقوه
در آثار تاریخی یزد مسجدی معروف به مسجد بیرون در حومه این شهر قرار دارد که بر کتیبه آن گزارشی مندرج است ولی متأسفانه به دلیل ریختگی اطلاعات مبهمی از عبور و یا توقف حضرت رضا علیه السلام از آن به دست می آید. این مسجد در کنار شهر قرار دارد و دارای حیاط و ایوان و گرمخانه است کتیبه ای از کاشی معرّق در سه رشته خط به عرض تقریبی شصت و پنج سانتی متر و درازی پنج متر و به رنگهای آبی و سفید بر پیشانی سر در ورودی مسجد نصب شده و از آن اطلاعاتی تاریخی به
دست می آید. متن آن به این شرح است:
اللّه
هوالموفّق والمعین ربّنا تقبل منّا انّک انت السمیع العلیم. چون حضرت صمدیّت عزّ شأنه و عظم سلطانه در عهد خلافت پناه پادشاه اسلام اعظم و اعلم سلاطین ایام لازال جلال سلطا(ن)... (ریختگی به اندازه شصت سانتی متر) للّه (س)عیه که توفیق عمارات خیر به هر وقت و به هر جای به تجدید رفیق فرمود در زمان عبور از ابرقوه عادت،... (نیم متر ریختگی) بر درِ مسجد تبرّک نمود که منزل امام معصوم علی بن موسی الرضا علیه السلام منار که از اشعار اسلام است ساخت و به مقابل مزار طاووسیه مسجدی فوقانی و خانه رئیس الدّینی را بعد در سر سنگ نما که ابعاضا(؟) مسجد و دارالقرار و دارالحدیث و دارالسیاده و الش (ریختگی به اندازه شصت سانتی متر)... م این... دو دکان متّصل به مسجد مذکور. و(...)(1)