- پيشگفتار 1
- هارون و فرزندانش 4
- عبدالله مأمون 7
- محمد امين 9
- ولايتعهدي امين 12
- ولايتعهدي مأمون 13
- نقش زبيده 16
- مرگ هارون و آغاز درگيريها 16
- نژادپرستي اعراب 17
- اشاره 19
- نژادپرستي ايرانيان 19
- آوردن مأمون به خراسان 20
- جلوگيري از بازگشت مأمون 21
- قصد كشتن مأمون 23
- قرائن توطئه ايرانيان 23
- شادماني از بازگشت عباسيان 23
- جلوگيري از وحدت 24
- جلوگيري از رفتن به بغداد 24
- جلب حمايت دانشمندان 26
- انتخاب لقب امام الهدي 26
- اقدامات فضل بن سهل در تثبيت مأمون 26
- ساده زيستي عوام فريبانه 27
- اشاره 27
- جلب حمايت افكار عمومي 27
- ايجاد رفاه عمومي 28
- كنار گذاشتن لباس سياه 30
- اقدامات مأمون براي تثبيت حكومت 30
- پوشيدن لباس سبز 31
- تبليغ وسيع براي امام علي 32
- آزادي بيان 33
- نقش استقلال طلبان 36
- شورشهاي سياسي 37
- شورشهاي عقيدتي 38
- كشتن امين و پيامدهاي آن 42
- جدايي بنيعباس 43
- افشاي چهرهي واقعي مأمون 43
- سلب اعتماد ايرانيان 44
- جسارت علويان 44
- سلب اعتماد اعراب 44
- محبوبيت روزافزون علويان 45
- حذف آل علي از صحنهي سياسي 47
- اشاره 47
- سركوبي علويان 47
- تعيين مسير حركت امام رضا 48
- تبليغ لقب الرضا 49
- اشاره 50
- جلب اعتماد ايرانيان 50
- برائت از كشتن امين 50
- حمايت از علويان 51
- برائت از عباسيان 51
- پنهان كردن قتل هرثمة بن اعين 51
- امام رضا و پذيرش ولايتعهدي 56
- اطلاعرساني امام رضا 59
- مقاومت در آمدن 59
- كيفيت خروج از منزل 60
- كيفيت خداحافظي با رسول خدا 60
- نيشابور 61
- تلاش در مسير 61
- اشاره 61
- سناباد 62
- مقاومت در پذيرش 63
- سرخس 63
- عكسالعمل امام رضا پس از انتصاب به ولايتعهدي 67
- پذيرش تشريفاتي 67
- عدم همكاري 68
- نقد عملكرد مأمون 71
- كنترل قيام امام رضا 73
- انتخاب خانهاي قابل كنترل 73
- آوردن امام رضا به خراسان 73
- قرار دادن جاسوس 74
- قرار دادن محافظ جاسوس 74
- جاسوس شبانه 75
- توطئهي سلب اعتماد ايرانيان از امام رضا 76
- نقد اين تفكر 85
- اشاره 85
- هدفهاي مأمون از تشكيل جلسات مناظره 85
- اشاره 86
- نقد اين تفكر 86
- منزوي كردن امام رضا 86
- علم دوستي مأمون 86
- اشاره 86
- نقد اين دليل 87
- اشاره 88
- نقد اين دليل 88
- محدود كردن امام رضا به بعد علمي 88
- نقد اين دليل 89
- ايجاد سرگرمي براي مردم 89
- اشاره 89
- مطرح شدن مأمون به عنوان زمامداري عالم 90
- اشاره 91
- مشكلات مأمون 91
- شرايط سياسي حكومت مأمون 91
- تقاضاي كارهاي غيرعادي يا معجزه 93
- جلب اعتماد عباسيان 99
- برتري عباس 100
- ظلم و ستم نسبت به بنيعباس 101
- كشتن امين 101
- وليعهد نكردن عباس 102
- ولايتعهدي علي بن موسي 102
- اشاره 102
- لياقت ذاتي امام رضا 103
- ذهنيت بنيعباس نسبت به ولايتعهدي 103
- هدف از ولايتعهدي امام رضا 103
- تمسخر پدران 104
- قدرت مجوسيان 104
- حذف فضل بن سهل از صحنهي سياسي 105
- كشتن فضل بن سهل 107
- حذف امام رضا از صحنهي سياسي 110
- قرائن شهادت امام رضا به دست مأمون 111
- كيفيت ورود امام بر مأمون 111
- تصريح امام رضا 111
- اجبار به خوردن انگور 112
- خروج خشمگينانه از مجلس مأمون 112
- شهادت افكار عمومي 113
- پاسخ امام رضا 113
- تأخير در دفن امام 113
- كيفيت حضور مأمون 113
- دفن شبانهي امام 113
- پاورقي 113
مرگ هارون و آغاز درگيريها
اشاره
هارون در سال 193 ه. [38] در توس درگذشت و بنا بر وصيت او، خلافت به امين رسيد؛ بدين ترتيب اختلاف بين مأمون و امين شروع شد. گرچه بررسي اختلافات اين دو در بحث ما در اين نوشته نميگنجد بايد به چند عامل اساسي اين اختلاف كه كمتر به آنها توجه شده است اشاره كرد:
نقش زبيده
شايد زبيده بيش از هر كسي از بيكفايتي فرزندش در اداره كشور مطلع بود، از طرفي، بيش از هر كس تمايل داشت او حاكم مطلق كشور اسلامي باشد، از طرف ديگر، با ويژگيهاي مأمون هم آشنا بود. زبيده بخوبي ميدانست كه حمايت عباسيان از امين نميتواند بيحد و حصر باشد؛ بر همين اساس، تلاش او براي حذف مأمون چشمگير بود. كوشش زبيده براي اين منظور را ميتوان از اقدامي كه امين انجام داد فهميد. مورخان نوشتهاند هنگامي كه علي بن عيسي بن ماهان، فرمانده سپاه چهل هزار نفري، براي مبارزه به حوزهي حاكميت مأمون مأمور شده بود «همراه خود زنجير طلايي به همراه داشت تا همانطور كه زبيده خواسته با آن مأمون را به بند بكشد» [39].