- پيشگفتار 1
- هارون و فرزندانش 4
- عبدالله مأمون 7
- محمد امين 9
- ولايتعهدي امين 12
- ولايتعهدي مأمون 13
- مرگ هارون و آغاز درگيريها 16
- نقش زبيده 16
- نژادپرستي اعراب 17
- اشاره 19
- نژادپرستي ايرانيان 19
- آوردن مأمون به خراسان 20
- جلوگيري از بازگشت مأمون 21
- قرائن توطئه ايرانيان 23
- قصد كشتن مأمون 23
- شادماني از بازگشت عباسيان 23
- جلوگيري از وحدت 24
- جلوگيري از رفتن به بغداد 24
- اقدامات فضل بن سهل در تثبيت مأمون 26
- انتخاب لقب امام الهدي 26
- جلب حمايت دانشمندان 26
- ساده زيستي عوام فريبانه 27
- اشاره 27
- جلب حمايت افكار عمومي 27
- ايجاد رفاه عمومي 28
- اقدامات مأمون براي تثبيت حكومت 30
- كنار گذاشتن لباس سياه 30
- پوشيدن لباس سبز 31
- تبليغ وسيع براي امام علي 32
- آزادي بيان 33
- نقش استقلال طلبان 36
- شورشهاي سياسي 37
- شورشهاي عقيدتي 38
- كشتن امين و پيامدهاي آن 42
- جدايي بنيعباس 43
- افشاي چهرهي واقعي مأمون 43
- سلب اعتماد ايرانيان 44
- جسارت علويان 44
- سلب اعتماد اعراب 44
- محبوبيت روزافزون علويان 45
- حذف آل علي از صحنهي سياسي 47
- سركوبي علويان 47
- اشاره 47
- تعيين مسير حركت امام رضا 48
- تبليغ لقب الرضا 49
- برائت از كشتن امين 50
- اشاره 50
- جلب اعتماد ايرانيان 50
- حمايت از علويان 51
- برائت از عباسيان 51
- پنهان كردن قتل هرثمة بن اعين 51
- امام رضا و پذيرش ولايتعهدي 56
- مقاومت در آمدن 59
- اطلاعرساني امام رضا 59
- كيفيت خروج از منزل 60
- كيفيت خداحافظي با رسول خدا 60
- تلاش در مسير 61
- اشاره 61
- نيشابور 61
- سناباد 62
- مقاومت در پذيرش 63
- سرخس 63
- عكسالعمل امام رضا پس از انتصاب به ولايتعهدي 67
- پذيرش تشريفاتي 67
- عدم همكاري 68
- نقد عملكرد مأمون 71
- كنترل قيام امام رضا 73
- آوردن امام رضا به خراسان 73
- انتخاب خانهاي قابل كنترل 73
- قرار دادن محافظ جاسوس 74
- قرار دادن جاسوس 74
- جاسوس شبانه 75
- توطئهي سلب اعتماد ايرانيان از امام رضا 76
- نقد اين تفكر 85
- اشاره 85
- هدفهاي مأمون از تشكيل جلسات مناظره 85
- اشاره 86
- علم دوستي مأمون 86
- نقد اين تفكر 86
- منزوي كردن امام رضا 86
- اشاره 86
- نقد اين دليل 87
- نقد اين دليل 88
- اشاره 88
- محدود كردن امام رضا به بعد علمي 88
- اشاره 89
- نقد اين دليل 89
- ايجاد سرگرمي براي مردم 89
- مطرح شدن مأمون به عنوان زمامداري عالم 90
- مشكلات مأمون 91
- اشاره 91
- شرايط سياسي حكومت مأمون 91
- تقاضاي كارهاي غيرعادي يا معجزه 93
- جلب اعتماد عباسيان 99
- برتري عباس 100
- ظلم و ستم نسبت به بنيعباس 101
- كشتن امين 101
- ولايتعهدي علي بن موسي 102
- وليعهد نكردن عباس 102
- اشاره 102
- هدف از ولايتعهدي امام رضا 103
- لياقت ذاتي امام رضا 103
- ذهنيت بنيعباس نسبت به ولايتعهدي 103
- تمسخر پدران 104
- قدرت مجوسيان 104
- حذف فضل بن سهل از صحنهي سياسي 105
- كشتن فضل بن سهل 107
- حذف امام رضا از صحنهي سياسي 110
- تصريح امام رضا 111
- قرائن شهادت امام رضا به دست مأمون 111
- كيفيت ورود امام بر مأمون 111
- اجبار به خوردن انگور 112
- خروج خشمگينانه از مجلس مأمون 112
- كيفيت حضور مأمون 113
- تأخير در دفن امام 113
- پاسخ امام رضا 113
- شهادت افكار عمومي 113
- دفن شبانهي امام 113
- پاورقي 113
قدرت رسيد و مأمون به دنيا آمد.» [15] مأمون وقتي دوران طفوليت را پشت سر گذاشت به تمام مسائل دربارهي مادرش و جايگاه او در دربار آگاهي پيدا كرد. اين مسائل نقش اساسي در زندگي سياسي مأمون و درگيريهاي او با امين داشت. مأمون وقتي جايگاه متزلزل خود را در خانواده هارون و حكومت عباسي ديد و آن را با جايگاه مستحكم برادرش امين مقايسه كرد از همان دوران كودكي كوشيد از راههايي اين ضعف را جبران كند و به همين دليل در تحصيل علم و دانش بسيار زحمت كشيد؛ قدرت علمي مأمون را از قضاوتي كه دانشمندان دربارهي او كردهاند ميتوان فهميد.
دميري دربارهي او ميگويد: «در ميان عباسيان كسي دانشمندتر از مأمون نبود.» [16] ابن نديم دربارهي او ميگويد: «آگاهتر از همهي خلفا نسبت به فقه و كلام بود» [17]؛ «مأمون چنان در علوم رشد كرد كه نه تنها بر همهي معاصران خود بلكه بر همهي خلفاي بنيعباس برتري يافت.» [18] امام علي عليهالسلام در جملهاي دربارهي خلفاي عباسي فرموده است: «هفتمين خليفهي عباسي دانشمندترين آنان است.» [19] اين جمله از پيشگوييهاي آن حضرت است كه با علم امامت اين غيبگويي را انجام داده است.
پدرش، هارونالرشيد، دربارهي توانمنديهاي فردي او براي اداره كشور دربارهي وي چنين قضاوت كرده است: «من در عبدالله (مأمون) قاطعيت منصور، پرهيزگاري مهدي و اقتدار هادي را ميبينم و اگر بخواهم او را به چهارمي نسبت بدهم (يعني خود هارون، نسبت ميدهم (يعني اين نسبت بجاست).» [20].