ترجمه و شرح خطبه‌ی توحیدیه صفحه 116

خطبه 29

29 - فَکُلُّ مَا فِی الْخَلْقِ لَا یُوجَدُ فِی خَالِقِهِ وَ کُلُّ مَا یُمْکِنُ فِیهِ یَمْتَنِعُ مِنْ (فی) صَانِعِهِ لَا تَجْرِی عَلَیْهِ الْحَرَکَةُ وَ السُّکُونُ وَ کَیْفَ یَجْرِی عَلَیْهِ مَا هُوَ أَجْرَاهُ أَوْ یَعُودُ إِلَیْهِ مَا هُوَ ابْتَدَأَهُ

ترجمه:

پس هر آن چیزی که در مخلوق وجود دارد، در خالق وجود نخواهد داشت و آنچه ممکن است در مخلوق پیدا شود، ممتنع است در خالق پیدا شود.

پس حرکت و سکون در وجود او و بر او جاری نخواهد شد و چگونه جاری می‌شود بر او چیزی که او آن را اجراء کرده است و یا چگونه برمی‌گردد بسوی او چیزی که او آن را به وجود آورده است.

توضیح:

این جملات در مقام ذکر ضابطه کلی است برای نفی خالق به مخلوق و از چند جهت در اینجا لازم است توضیح داده شود:

1 - فَکُلُّ مَا فِی الْخَلْقِ: خلق از عدم آفریده شده و ماده‌ای برای او منظور نشده است.

آری ظهور موجودات با اراده تنها که از جانب خداوند عالم قادر مرید