ترجمه و شرح خطبه‌ی توحیدیه صفحه 122

خطبه 31

31 - وَ لَوْ حُدَّ لَهُ وَرَاءٌ إِذاً حُدَّ لَهُ أَمَامٌ وَ لَوِ الْتُمِسَ لَهُ التَّمَامُ إِذاً لَزِمَهُ النُّقْصَانُ کَیْفَ یَسْتَحِقُّ الْأَزَلَ مَنْ لَا یَمْتَنِعُ مِنَ الْحَدَثِ وَ کَیْفَ یُنْشِئُ الْأَشْیَاءَ مَنْ لَا یَمْتَنِعُ مِنَ الإِنْشَاءِ إِذاً لَقَامَتْ فِیهِ آیَةُ الْمَصْنُوعِ وَ لَتَحَوَّلَ دَلِیلًا بَعْدَ مَا کَانَ مَدْلُولًا عَلَیْهِ

لغت:

وراء: مقابل امام و به معنی پشت و پس باشد.

التماس: طلب کردن که با وصول توأم باشد.

انشاء: احداث و ایجاد کردن.

آیة: نشانه و علامت و أثر.

مدلول علیه: دلیل شدن دیگری بر او.

ترجمه:

و هر گاه از جانب پشت محدود گشته و آغاز حرکت معلوم گردد، قهراً طرف رو به روی او نیز محدود خواهد شد و اگر خواسته شود که او تتمیم و تکمیل بشود، ناچار دلالت خواهد کرد به ناقص بودن آن و چگونه سزاوار أزلیت گردد کسی که از حادث بودن ابایی ندارد و چگونه می‌تواند أشیاء را