- اهداء 1
- مقدمه 2
- جریانی از زندگی امام 3
- مآخذ ما در نقل این خطبهی شریف 4
- اسناد در خطبه شریف 5
- رئیس المحدثین صدوق و خطبه 7
- موارد ضبط خطبه شریف 8
- خصوصیات این رساله 9
- خطبة الرضا فی التوحید 11
- خطبه 01 16
- خطبه 02 18
- خطبه 03 24
- خطبه 04 27
- خطبه 05 31
- خطبه 06 34
- خطبه 07 37
- خطبه 08 39
- خطبه 09 42
- خطبه 10 45
- خطبه 11 49
- خطبه 12 52
- خطبه 13 55
- خطبه 14 58
- خطبه 15 61
- خطبه 16 66
- خطبه 17 72
- خطبه 18 76
- خطبه 19 78
- خطبه 20 81
- خطبه 21 86
- خطبه 22 88
- خطبه 23 92
- خطبه 24 99
- خطبه 25 103
- خطبه 26 107
- خطبه 27 112
- خطبه 28 113
- خطبه 29 116
- خطبه 30 119
- خطبه 31 122
- خطبه 32 125
- پاورقی 125
پس معرفت در مرتبه اول است و برای معرفت مراتبی هست و به اختلاف مراتب آن هر اندازهای که باشد، به همان مقدار عبادت و بندگی صورت میگیرد و حقیقت بندگی که تذلل و اطاعت است، بدون تحقق معرفت صورت پذیر نخواهد شد، زیرا تا انسان به مقام عظمت و بزرگواری و جلال کسی شناسایی نداشته باشد، تذلل و اطاعت نیز صورت نخواهد گرفت.
و معرفت نیز، پایه آن توحید و یکتا دانستن پروردگار متعال باشد و تا این أصل ثابت و پابرجا نشود، نتوان روی آن بنایی درست کرده و متفرعاتی به آن قرار گیرد.
و کسی که در مقام توحید استوار نبوده و به آشکارا یا پنهانی بغیر خداوند یکتا توجه کند، هنوز پایه معرفت او محکم و پابرجا و استوار نشده و در نتیجه معرفتی برای او حاصل نگشته است.
پس در مرتبه أول پایه توحید باید استوار گردد و سپس روی آن معرفت شاخ و برگ پیدا کند و در مرتبه سوم عبادت و بندگی صورت بگیرد.
و أما تعبیر در جمله أول به کلمه أول و در جمله دوم به أصل:
زیرا أصل هر چیزی از خود او است و پایه و بناء از هم دیگر جدا نیستند، چنانکه توحید از معرفت است. به خلاف أول و آخر، که أول چیزی است که مقدم باشد و آخر چیز دیگری است که مترتب بر آن میشود، اما معرف که اول است و عبادت مترتب بر آنست.