- اهداء 1
- مقدمه 2
- جریانی از زندگی امام 3
- مآخذ ما در نقل این خطبهی شریف 4
- اسناد در خطبه شریف 5
- رئیس المحدثین صدوق و خطبه 7
- موارد ضبط خطبه شریف 8
- خصوصیات این رساله 9
- خطبة الرضا فی التوحید 11
- خطبه 01 16
- خطبه 02 18
- خطبه 03 24
- خطبه 04 27
- خطبه 05 31
- خطبه 06 34
- خطبه 07 37
- خطبه 08 39
- خطبه 09 42
- خطبه 10 45
- خطبه 11 49
- خطبه 12 52
- خطبه 13 55
- خطبه 14 58
- خطبه 15 61
- خطبه 16 66
- خطبه 17 72
- خطبه 18 76
- خطبه 19 78
- خطبه 20 81
- خطبه 21 86
- خطبه 22 88
- خطبه 23 92
- خطبه 24 99
- خطبه 25 103
- خطبه 26 107
- خطبه 27 112
- خطبه 28 113
- خطبه 29 116
- خطبه 30 119
- خطبه 31 122
- پاورقی 125
- خطبه 32 125
مربوط است به آنچه در نفس خود انسان است در رابطه با خداوند متعال «عَنَی»، تذلل، اراده.
زیرا «عَنَی» به معنی قصد با ظهور آثار آن در خارج و تذلل، به معنی خواری و کوچک شدن در مقابل بزرگتر و اراده، طلب کردن با انتخاب و اختیار، هر سه معنی مربوط میشود به خود نفس انسان؟، البته در رابطه با پروردگار متعال.
و این سه معنی نیز از انسان که در رابطه با خداوند متعال صورت میگیرد، در این سه مورد [تشبیه، تبعیض، توهم] منفی و بینتیجه شمرده میشود.
توضیح آنکه ظهور قصد و عنایت برای خداوند متعال در مورد تشبیه او به مخلوق و تذلل برای او در موردی که او را تبعیض و دارای ابعاض دانسته و طلب و اختیار او با متمثل کردن خیالی او، لغو و بی اثر خواهد بود. زیرا چون پروردگار متعال را به دیگری که مخلوق او است تشبیه کنیم و یا او را دارای ابعاض و اجزاء بدانیم و یا با تمثل خیالی او را در ذهن خود مجسم سازیم، صد درصد از مقام الوهیت که نامحدود و نور مجرد نامتناهی مطلق است، منحرف شده و از حق تعالی بغیر او متوجه شدهایم.
و أما جهت انتخاب و تناسب این سه کلمه، در سه مورد مذکور، برای اینست که، عنایت داشتن ملازم است باعظمت و مورد توجه و احترام بودن و تجلیل طرف و چون خداوند عزیز و جلیل تشبیه و تنزیل به مرتبه مخلوقات گردید، قهراً سزاوار تجلیل و احترام نگشته و عنایت و توجه مخصوص به او لغو خواهد شد.
و همچنین تذلل و تحقر لازم است در مقابل عظمت و جلال و مقام بالا و بلند پروردگار متعال صورت بگیرد و چون طرف تذلل تبعیض و تجزاه