ترجمه و شرح خطبه‌ی توحیدیه صفحه 8

بررسی و تحقیق کنیم، خواهیم دریافت.

آنچه مرحوم شیخ مفید و شیخ طوسی در امالی خودشان نقل می‌کنند، با نقل شیخ صدوق در جزئیات و خصوصیات اختلاف دارد و شیخ طوسی همان روایت شیخ مفید را نقل کرده است و به خاطر نبودن قدرت ضبط و حفظ قهراً این تغییرات پیش آمده است.و به هر صورت ما در اینجا از روی نقل و روایت شیخ صدوق، آنهم از کتاب عیون اخبار الرضا علیه السلام که به عنوان آن حضرت تألیف شده است، به ترجمه و شرح خطبه خواهیم پرداخت.

و ضمنا همین خطبه شریف در کتاب تحف العقول با مختصر تلخیص در (ص 61 ط تهران) به حضرت امیرالمؤمنین نسبت داده شده و با اینکه مؤلف تحف العقول معاصر با شیخ صدوق است، ولی دقت و اهتمام شدید صدوق در نقل روایت محسوس است.

موارد ضبط خطبه شریف

1 - در کتاب عیون الأخبار، باب 11، باب ما جاء عن الرضا علیه السلام فی التوحید (خطبة الرضا علیه السلام فی التوحید).

2 - در کتاب توحید (باب التوحید و نفی التشبیه) باب 2، موافق با همان سند و متن عیون الأخبار، ذکر شده است.

3 - در کتاب أمالی، شیخ بزرگوار مفید رضوان الله علیه، در مجلس ثلاثین و با سند مخصوص خود و با اختلافات جزئی، نقل شده است.

4 - در کتاب امالی، شیخ الطائفة در جزء اول، همان سند و متن را از شیخ مفید نقل کرده است.

5 - در کتاب تحف العقول که معاصر صدوق است، خطبه را بدون سند