یونس بن بکیر
یونس بن بهمن طبقهی پنجم و ششم.
یونس بن عبدالرحمن طبقه پنجم و ششم.
این بود نام 312 نفر از کسانی که بدون واسطه از حضرت رضا روایت کردهاند و در مسند الامام الرضا علیهالسلام روایاتشان یاد شده است.
در کتاب رجال شیخ طوسی (ره) حدود 320 نفر از اصحاب حضرت رضا یاد شده است که عدهای از آنها در فهرست بالا دیده نمیشود.
برای استقصاء اصحاب آن حضرت لازم است کتاب معجم رجال الحدیث و رجال ممقانی با دقت بررسی و نام آنان استخراج گردد [8].
در پایان این مقال به منظور تیمن و تبرک دو روایت از روایات کتاب مسند الامام الرضا علیهالسلام نقل میشود امید است که در عداد اهل توحید و ولایت باشیم:
1- عن الصدوق قال:
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَی بْنِ الْمُتَوَکِّلِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْحُسَیْنِ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْأَسَدِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَیْنِ الصَّوْلِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا یُوسُفُ بْنُ عَقِیلٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ رَاهَوَیْهِ قَالَ: لَمَّا وَافَی أَبُو الْحَسَنِ الرِّضَا علیهالسلام نَیْسَابُورَ وَ أَرَادَ أَنْ یَخْرُجَ مِنْهَا إِلَی الْمَأْمُونِ اجْتَمَعَ عَلَیْهِ أَصْحَابُ الْحَدِیثِ فَقَالُوا لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ تَرْحَلُ عَنَّا وَ لَا تُحَدِّثُنَا بِحَدِیثٍ فَنَسْتَفِیدَهُ مِنْکَ وَ کَانَ قَدْ قَعَدَ فِی الْعَمَّارِیَّةِ فَأَطْلَعَ رَأْسَهُ وَ قَالَ
سَمِعْتُ أَبِی مُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ یَقُولُ سَمِعْتُ أَبِی جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ یَقُولُ سَمِعْتُ أَبِی مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ یَقُولُ
سَمِعْتُ أَبِی عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ یَقُولُ سَمِعْتُ أَبِی الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیِّ یَقُولُ سَمِعْتُ أَبِی أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ ع یَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم یَقُولُ [سَمِعْتُ جَبْرَئِیلَ ع یَقُولُ ] سَمِعْتُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ- لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حِصْنِی فَمَنْ دَخَلَ حِصْنِی أَمِنَ مِنْ عَذَابِی قَال
فَلَمَّا مَرَّتِ الرَّاحِلَةُ نَادَانَا بِشُرُوطِهَا وَ أَنَا مِنْ شُرُوطِهَا
رواه الصدوق فی عیون الاخبار: 134 / 2 و التوحید: 25-24 و معانی الاخبار: 371 و الأمالی: 142.
و رواه أبونعیم فی حلیة الأولیاء: 192 / 3 و قال: هذا حدیث ثابت مشهور بهذا الاسناد من روایة الطاهرین عن آبائهم الطیبین. و کان بعض سلفنا من المحدثین اذا روی هذا الاسناد قال: لوقریء هذا الاسناد علی مجنون لأفاق …
2- عن الصدوق فی الامالی قال:
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ الْقَطَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْحَسَنِیُّ قَالَ أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عِیسَی بْنِ أَبِی مُوسَی الْعِجْلِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زِیَادٍ الْعَزْرَمِیُّ قَال
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ الْقَطَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْحُسَیْنِیُّ قَالَ حَدَّثَنِی مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْفَزَارِیُّ قَالَ حَدَّثَنِی عَبْدُ اللَّهِ بْنُ یَحْیَی الْأَهْوَازِیُ قَالَ حَدَّثَنِی أَبُو الْحَسَنِ عَلِیُّ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ قَالَ حَدَّثَنِی عَلِیُّ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُوسَی الرِّضَا عَنْ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ علیهمالسلام عَنِ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله و سلم عَنْ جَبْرَئِیلَ عَنْ مِیکَائِیلَ عَنْ إِسْرَافِیلَ علیهمالسلام عَنِ اللَّوْحِ عَنِ الْقَلَمِ قَالَ یَقُولُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی وَلَایَةُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ حِصْنِی فَمَنْ دَخَلَ حِصْنِی أَمِنَ نَارِی.
پایان
روز بیست و یکم ماه رمضان سال 1404 ه- ق
قم - رضا استادی
پاورقی
[1] ده کتاب از این هشتاد کتاب در مقدمه «مسند علی» تألیف مرحوم قبانچی به قلم مرحوم بحرالعلوم یاد شده است که گویا نسخه خطی آن در اختیار آقای جلالی دات افاضاته بوده است.
[2] شرح مسند احمد است.
[3] شاید همان المسند الکبیر باشد.
[4] شاید با شماره 151 متحد باشد.
[5] چون در تنظیم این فهرست ممکن است مرتکب اشتباهاتی شده باشم میتوانید به کتابهای کشف الظنون ج 2 ص 1685-1678 و ایضاح المکنون ج 2 ص 483-481 و ألذریعة ج 20 ص 28-25 و مقدمه مرحوم سید محمد صادق بحرالعلوم بر «مسند علی» مرحوم سید حسن قبانچی که شاید نسخه خطی آن در اختیار آقای حسینی جلالی باشد و مقاله حضرت آقای حسینی جلالی دامت افاضاته در شماره 4 و 5 مجله نور علم چاپ قم مراجعه و اشتباهات این فهرست را اصلاح فرمایید.
[6] نویسنده این سطور با یک مراجعه بدوی به احادیثی از حضرت رضا علیه السلام برخورد که در کتاب مسند الامام الرضا نیامده است با اینکه آن احادیث مثلا در تهذیب شیخ طوسی و امثال آن میباشد.
[7] به عنوان نمونه به سلسله سند روایت محدث قمی از امام رضا علیهالسلام در اوائل کتاب نفس المهموم مراجعه کنید.
[8] نویسنده به برخی جلدهای معجم رجال الحدیث مراجعه و به نامهایی از اصحاب حضرت رضا برخورد که نه در رجال شیخ آمده است و نه در فهرست راویان مسند الامام الرضا علیهالسلام.