(حج از دیدگاه قرآن و حدیث (تفسیر موضوعی المیزان صفحه 53

(108) حج

كرده‌اند نصيبي خواهند داشت و خدا سريع‌الحساب است.» (200 تا 202 / بقره)

اين جمله تفريع است بر جمله «فَاذْكُرُوا اللّهَ كَذِكْرِكُمْ اباءَكُمْ،» (200 / بقره) و مراد از ناس مطلق افراد انسان اعم از مؤمن و كافر است چه كافر كه به غير از پدران خود بياد كس ديگر نيست و جز افتخارات دنيوي را نمي‌خواهد و جز دنيا نمي‌طلبد و كاري به آخرت ندارد و چه مؤمن كه جز آنچه نزد خداست نمي‌جويد و اگر هم چيزي از امور دنيا را بخواهد چيزي است كه باز مورد رضاي پروردگارش (و وسيله كسب رضاي او است،) و بنابراين پس اينكه فرمود: بعضي از مردم مي‌گويند منظور گفتن به زبان قال نيست، بلكه گفتن به زبان حال است و معناي آيه اين است كه: بعضي از مردم نمي‌خواهند مگر دنيا را و اينان در آخرت هيچ نصيبي ندارند، بعضي هم هستند كه نمي‌جويند مگر آنچه را كه مايه رضا و خوشنودي پروردگارشان باشد، چه در دنيا چه در آخرت: اينان از آخرت هم نصيب دارند.

دعائي براي پايان مناسك حج (109)

اينكه ميان جمله: «وَ ما لَهُ فِي الاْخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ،» (200 / بقره) و جمله: «اُولئِكَ لَهُمْ نَصيبٌ مِمّا كَسَبُوا،» (202 / بقره) مقابله انداخته، اين معنا را مي‌فهماند كه اعمال طايفه اول كه فقط دنيا را مي‌خواهند باطل و بي‌نتيجه است، به خلاف دسته دوم كه از آنچه مـي‌كند بهره مي‌برند.(1)

ايام تشريق

«وَاذْكُـرُوا الـلّهَ فـي اَيّـامٍ مَـعْدُوداتٍ!» (203 / بقره)

ايام معدودات همان ايام تشريق يعني يازدهم و دوازدهم و سيزدهم ذي‌الحجه است. دليل بر اينكه مراد ايام بعد از دهه ذي‌الحجه است اين است كه حكم يادآوري خدا در ايام معدودات را بعد از فراغ از بيان اعمال حج ذكر فرمود و دليل بر اينكه مراد سه روز

1- الـميــــــزان ج: 2، ص: 119.

(110) حج