(حج از دیدگاه قرآن و حدیث (تفسیر موضوعی المیزان صفحه 81

اول اينكه يهود در كتابهاي آسماني خود خوانده بودند كه قبله پيامبر اسلام صلي‌الله‌عليه‌و‌آله

(178) حج

كعبه است نه بيت‌المقدس، همچنانكه قرآن كريم از اين جريان خبر داده و مي‌فرمايد: «وَ اِنَّ الَّذينَ اوُتُوا الْكِتابَ لَيَعْلَمُونَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ،» (144 / بقره) و اگر حكم تحويل قبله نازل نمي‌شد، حجت يهود عليه مسلمين تمام بود، يعني مي‌توانستند بگويند: اين شخص پيغمبري نيست كه انبياء عليهم‌السلام گذشته وعده آمدنش را داده بودند، ولي بعد از آمدن حكم تحويل قبل و التزام به آن و عمل بر طبقش، حجت آنان را از دستشان مي‌گيرد، مگـر افـراد ستمگري از ايـشان زير بـار نروند: «اِلاَّ الَّـذينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ ....» (150 / بقره)

دوم اينكــه پي‌گيــري و مــلازمت اين حكــم، مسلمانان را به سوي تماميت نعمتشــان و كمــــال دينشــان ســوق مــي‌دهـــد.

سوم اينكه در آخر آيه فرموده: «لَـعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ،» كه خداي‌تعالي اظهار اميدواري به هدايت مسلمانان به سوي صراط مستقيم كرده است.

جهت قبله مسلمين و احكام آن (179)

فلسفه تشريع قبله از لحاظ عبادي و اجتماعي

توجه عبادتي به سوي خداي سبحان با در نظر گرفتن اينكه خدا منزه از مكان و جهت و ساير شئون مادي و مقدس از اين است كه حس مادي به او متعلق شود، اگر بخواهيم از چهار ديواري قلب و ضمير تجاوز كند و بصورت فعلي از افعال درآيد، با اينكه فعــل جز بــا ماديات سروكار ندارد - به ناچار بايد اين توجه بر سبيل تمثل صورت بگيرد.

ساده‌تر بگويم از يكسو مي‌خواهيم با عبادت متوجه به خدا شويم، از سوي ديگر خدا در جهتي و طرفي قرار ندارد، پس بناچار بايد عبادت ما بر سبيل تمثل و تجسم درآيد، به اين صورت كه نخست توجهات قلبي ما با اختلافي كه در خصوصيات آن (از خضوع و خشوع و خوف و رجاء و عشق و جذبه و امثال آن) است، در نظر گرفته شود و بعد همان خصوصيات را با شكل و قيافه‌اي كه مناسبش باشد، در فعل خود منعكس

(180) حج