رساله ی حل ما ینحل صفحه 22

طلوع مینماید.

و اینجا بعضی صافی طبعان روشن ضمیر را دغدغه به خاطره راه یافته که از گلوی اهرمن که دیوی بود نفس جبرئیل بیرون آمدن مناسب نیست که نفس جبرئیل بغایت مکرم، و دهان اهرمن بغایت زشت و درهم است شعر:

کجا توان گل رویت بلاله کرد برابر

که او ز خاره برون آید این ز سیم زند سر

فی الواقع مکان تعرض مینماید. اما از جانب قایل جواب آن است که به جهت ظلام کفر همیشه نفس جبرئیل امین از جانب رب العالمین باعث بود و با نفاس قرآن معلم آن دانش آموز مکتب خانه علم سبحان الذی اسری بعیده لیلا بوده اوراق می گشود اینجا نیز به آن مناسبت صبح با نفاس عیسوی رفع ظلام اهرمن شب تیره رو مینماید هر آینه آن تشبیه به حال خود و مدیح مقال خود است هر آینه معنی آن شد که شاهد صبح از کوه دامن کشان ظاهر گشته جهت منور نمودن کاینات چون نفس جبرئیل امین از گلوی اهرمن شب بیرون آمد تا فضلا چه فرمایند؟ اللهم أغثنی

بیت 05

تا یزک باد صبح دست بیغما نکرد

چاک نزد پرنیان برتن نازک پرن

غرض از یزک باد صبح لشگر سحرگاه است که دست به یغمای هندوستان شب دراز کرده از این جهت پرنیان

بر تن نازک پروین چاک کرده شد که معنی پرنیان در لغت خلعت است و پرن به معنی پروین آمده که ترکان او را اورکر گویند.

هر آینه معنی این بیت آن شد که تا عسکر سحر دست به یغما نی فراشت پروین چاک در گریبان خلعت خود نینداخت از چاک گشتن غرض تغییر اوست.

بیت 06

بزم صبوح صبا ذوق نفیس عرب

شوق نسیم صبا بوی اویس قرن

تعریف نسیم صبا می نماید که بزم صبوح او ذوق نفیس عرب بود که حدی عرب که شتر را برقص درمی آورد مشهور و معروف است چنانکه شیخ گفته شعر:

نه بینی شتر بر حدی عرب

که چونش برقص آورد در طرب

شتر را چه شور طرب در سر است

اگر آدمی را نباشد خر است

و شوق باد سحرگاه را میگوید که چندان لطافت داشت که بوی اویس قرن ازاو هر کسی میشنود.