رساله ی حل ما ینحل صفحه 27

یک اسم او بهرام است، و از نگین غرض خاتم حلقه فلک است، و مهر شهی ماه را گفته که بر حلقه آن خاتم است، و از دولت کیوان که گفته دلو تهی در رسن داشت غرضش نکبت اوست که برعکس حال آن را دولت گفته زیرا که مثل مشهور است که برعکس نهند نام هند و کافور، چون دلو از بروج خانه زحل است بنابراین این دلو تهی فلک را بدو منسوب نموده.

هر آینه معنی آن شد که مریخ پادشه وار مهر شهی از ماه بر خاتم فلک نموده و نحوست کیوان جز دلو خالی در رسن شهاب نداشت که تشبیه اضمار است.

بیت 17

ناخنک جوشنی در بر بهرام شب

از شفق بهرمان وز افق برهمن

ناخنک جوشنی اسم قماشی است که بوم آن سیاه است و گلها و نقطه ها بر آن چون شکوفه به سفیدی بافته که از آن تشبیه غرض سیاهی شب و سفیدی کوکب است و آن قماش را خلعت بهرام شب میگوید و بهرمان یاقوت سرخ را گویند و قماشی که یاقوتی باشد و حریری که منقش باشد آنرا نیز گویند و صیغه ی مشترک است که اشارتی است به شفق شامگاه و برهمن دانش آموز هندوان را گویند که افق را به واسطه ی سیاهی که بر اطراف اوست بدان تشبیه نموده.

هر آینه معنی آن شد که خلعت منقش در بر بهرام شب از پرده ی یاقوتی و از سیاهی افق برهمن طیار گردیده که

اشارت به الوان شب می نماید از سیاهی و سفیدی کواکب، تا فضلا چه فرمایند.

بیت 18

نور چراغ سهیل گوهر تاج قباد

ششتری مشتری مطرح تخت پشن

نور سهیل که باعث رنگ یاقوت و لعل و عقیق است، و از گوهر تاج قباد لعل و یاقوت اراده نموده، و مطرح مکان طرح را گویند، و پشن اسم پادشاهی است.

هر آینه معنی آن شد که در آن شب نور سهیل همچو گوهر تاج قباد بود، و ششتر در لغت صاحب جرات را گویند که آنرا به مشتری نسبت داده که طرح افکن تخت پشن گشته که اشارتی به بلندی قدر و رفعت مشتری است که فلک ششم بدو متعلق است و رونق بازار پشن را طرح کرده و طرح اینجا به معنی معطل آمده تا واضح باشد.

بیت 19

دوش دگرباره داشت طارم نیلوفری

در تک طاسی دو فرد بر سر نقش سه زن