رساله ی حل ما ینحل صفحه 38

نظم:

چو دست شاه ولایت ز سنگ بهر محب

نمود برطرف پشته قرص نان نرگس

و دراین بیت که معنی گفته می شود جمازه را در مرتبه ی که صورت فطیر از نقش دست و پای چون بدر منیر می نماید به امیر غدیر تشبیه کرده که این نیز از صورت قدمها نان زیبا می نمود.

و دمن در لغت صحرا و پشته و نشان سرای را گویند.

هر آینه معنی آن شد که زیر پای جمازه او خارا خمیری بود که از آن بر تنور دشت و پشته و صحرا صورت نان ظاهر می گشت.

بیت 40

زنگی تفج قوی ترک میان شگرف

گردن او چون کمان سینه او چون مجن

غرض از زنگی تفج جمازه ی سیاه موی است، و تفج بلند برداشتن پیرهن را گویند و دراین مرتبه بلندی جل او را تشبیه بدان می نماید که شخصی پیراهن را بلند برداشته باشد. و از ترک میان در تعریف غرضش کمر باریک ترکان موی میان سیمین اندام است. و شگرف در لغت به معنی خوبست. و گردن او را که چون کمان گفته غرض قوس اوست. و سینه ی او را مجن می گوید و بسپر تشبیه می نماید.

هر آینه معنی آن شد که شتر زنگی موی ترک میان سپر سینه قوس گردن که خوب و بی مانند بود.

بیت 41

تافته ریسمان گیسوی دنبال او

او بحریر خطا درزی سوزن شکن

بافتگی و تافتگی موی شتر ممدوح را می گوید و تعریف می فرماید که چون گیسوی خوبان از دنباله می کشید و از حریر خطا غرضش جل او یا موی چون حریر او تواند بود و به مناسبت حریر خطائی او را دراین مرتبه درزی سوزن شکن گفته بواسطه خارها که در وقت خوردن میشکند.

هر آینه معنی آن شد که جمازه ایشان با گیسوی تافته چون ریسمان از دنباله به نازکشان در حریر خطا درزی سوزن شکن بود در بازار گلستان.

بیت 42

ناردوان در فراز آب روان در نشیب

باد وزان در کتام خاک گران در عطن

تیزی و تندی رفتار شتر را صفت می نماید که در فراز رفتن مانند آتش تند بود، در نشیب رفتار نمودن مانند آب روان مسارعت می نمود. و کتام جمع کتم است یعنی در جاهای پنهان همچون باد