مدایح رضوی در شعر فارسی صفحه 161

غمگین اصفهانی

اشاره

حاج محمد کاظم فرزند آقا عباس اصفهانی و متخلص به «غمگین» از شعرای معروف اصفهان در نیمه ی اول قرن چهاردهم هجری است. وی در سال 1280 هجری در اصفهان تولد یافت و قسمت عمده ی اشعارش قصایدی است که به مدایح و مناقب چهارده معصوم سلام الله علیهم اختصاص یافته است.

«غمگین» در سال 1355 قمری در زادگاه خویش وفات یافت و در تخت فولاد دفن گردید.

در نعت علی بن موسی

دیوان غمگین اصفهانی، به سعی استاد جلال الدین همایی، تهران، 1328 ش.

امیر مشرق و مغرب امام جن و بشر

وصی ختم رسل نور قادر ذوالمن (1).

شه سریر ولایت مه سپهر جلال

گل حدیقه ی (2) دین میر ثامن ضامن (3).

دل عظیمش بیغاره ی (4) دو صد دریا

کف کریمش سرمایه ی دو صد معدن

گدای کویش اگر حاتم (5) و اگر قاآن (6).

رکاب گیرش اگر (7) رستم و اگر بهمن (8).

به خوان مکرمتش میهمان چه جن و چه انس

ز فیض مرحمتش بهره ور چه مرد و چه زن

محامد (9) دل پاکش برون ز وصف و بیان

حکایت کف رادش فزون ز نطق و سخن

سپهر و هر چه در آن قطره ایست زین دریا

جهان و هر چه در این حبه ایست زین خرمن

حدیث شهر سناباد (10) و حال زائر آن

بود حکایت موسی و وادی ایمن

سنان حکم وی از هفت آسمان گذرد

بدان طریق که از نرم پرنیان سوزن

خدایگانا «غمگین» که هست مادح تو

همی به قلب و همی با زبان بسر و علن

پی نجاتش شاها تهمتنی (11) بفرست

که پای بسته به چاه اندر است چون بیژن (12).

1- 677. ذوالمن: صاحب منت:، عطا بخش (یکی از صفات خدای تعالی) فرخی سیستانی گوید: دشمنان این ز خویشتن دیدند خواجه از فضل ایزد ذوالمن (فرهنگ معین).
2- 678. حدیقه: باغ، بوستان (جمعش حدایق).
3- 679. ضامن: پایندان، کفیل (از جهت رعایت قافیه «میم» را مفتوح بخوانید).
4- 680. بیغاره: منسوب به بیغار یعنی طعنه، سرزنش.
5- 681. حاتم: مقصود حاتم بن عبدالله سعد طایی است از قبیله طی، در دوره ی جاهلیت، مردی بخشنده و جوانمرد است که عرب در سخاوت و کرم بدو مثل می زنند.
6- 682. قا آن: معادل شاه (مغولی) ولی به طور مطلق به «اگتای قاآن» اطلاق می شود که سومین فرزند و جانشین چنگیز بود که در سال 1229 میلادی جانشین پدر خویش شد.
7- 683. اگر: حرف ربط مزدوج مفید تسویه. همچنین حرف «چه» در بیت بعد.
8- 684. بهمن: مراد بهمن فرزند اسفندیار است که مطابق وصیت پدرش تحت سرپرستی رستم زال قرار گرفت. لقب او را «درازدست» نوشته اند و بدین مناسبت وی را با اردشیر هخامنشی تطبیق می کنند.
9- 685. محامد: خصلت های نیکو، (جمع محمدت).
10- 686. سناباد: نام قدیم مشهد.
11- 687. تهمتن: لقب رستم زال پهلوان نامدار ایران باستان است.
12- 688. بیژن: فرزند گیو و نوه ی رستم و یکی از پهلوانان ایران قدیم که شرح دلاوری های او در شاهنامه ی فردوسی آمده است.