مدایح رضوی در شعر فارسی صفحه 20

مقدمه ی چاپ دوم

مدایح دلپذیر و مراثی غم انگیز اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام در تاریخ ادبی ما انعکاسی گسترده و سرگذشتی دراز دامن دارد. از قرن چهارم هجری که کسائی شاعر شیعه و دوستدار حضرت علی علیه السلام و خاندان آن حضرت شهرت یافت و چکامه هایش با این ابیات:

فهم کن گر مؤمنی فضل امیرالمؤمنین

فضل حیدر، شیر یزدان، مرتضای پاک دین

فضل آن کس کز پیمبر بگذری فاضلتر اوست

فضل آن رکن مسلمانی، امام المتقین …

در مرو و اطراف آن به دست شیعیان می رسید. مدایح اهل البیت در نخستین قرنهای شکوفایی ادب فارسی به تاریخ ادبی ما راه یافت. به دنبال آن، اشعار ناصرخسرو و چندی بعد سنائی وارد شعر پربار زبان دری شد.

با آن که دوران زندگی ناصرخسرو و سنائی عصر غلبه ی تعصب و لجاج نسبت به تشیع بود، با این همه این دو شاعر بزرگوار از گفتن حقایق و بیان فضائل و مناقب حضرت علی (ع) و خاندان پاکش باز نایستادند که آثار نیکوی این اعتقاد راستین هنوز در دیوان این دو شاعر بزرگوار و نیز قوامی رازی برجا است؛ همین سنائی، شاعر عارف، قرن ششم هجری است که علاوه بر مدایح حضرت علی (ع) نیز مدیحه ای استوار و چکامه ای به شیوه ی خراسانی دارد بدین مطلع:

دین را حرمی است در خراسان

دشوار تو را به محشر آسان

که در آن حدیث «سلسله الذهب» و شرط توحید را که «امامت و ولایت» است به تصریح باز می گوید؛

از جمله شرطهای توحید

از حاصل اصلهای ایمان

و البته در قرنهای بعد، بویژه از زمان صفویه که تشیع مذهب رسمی کشور ما اعلام شد، صدها شاعر شیفته و دلباخته ی خاندان رسالت پدید آمدند و آثار نغزی در مدایح و اشعار گزیده ای در مراثی سرودند.

این مجموعه که نمونه ی اندکی از آن بسیار است و مصداق «بحر در کوزه» می باشد، تنها شامل آثار کمی از 72 شاعر گذشته و معاصر است که اکنون پیش روی شماست.

ما این مجموعه را با خضوع هرچه تمامتر، به پیشگاه باعظمت سلطان سریر ارتضاء حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام پیشکش کرده ایم.

چاپ اول «مدایح رضوی» در سال 1365 هجری شمسی به همت «بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی» همزمان با «دومین کنگره ی جهانی حضرت رضا علیه السلام» منتشر گردید و مورد قبول دوستداران اهل البیت علیهم السلام قرار گرفت و اینک چاپ دوم آن، با اصلاحاتی، تقدیم می شود.

امید که این کوشش اندک مورد قبول حضرت حق جلت عظمته و آستان ملائک پاسبان رضوی قرار گیرد. بمنه و کرمه.

احمد احمدی بیرجندی - سید علی نقوی زاده

مشهد - اردیبهشت ماه 1372