مدایح رضوی در شعر فارسی صفحه 40

ابن حسام

اشاره

محمد بن حسام الدین معروف به ابن حسام از گویندگان قرن نهم هجری و همزمان با عهد شاهرخ تیموری است. وی در بیتی از اشعارش به نسب خویش اشارتی دارد بدینسان:

محمد بن حسام و محمد بن حسن

که هست خاک قهستان ترا مقام و وطن

ابن حسام همچون غالب شاعران زمانش مذهب شیعه داشته و در مدایح حضرت رسول اکرم (ص) و ائمه معصومین (ع) اشعار زیادی سروده است. علاوه بر دیوان، خاور نامه در غزوات حضرت علی (ع) که شامل 25000 بیت و به شیوه ی شاهنامه ی فردوسی است اثر طبع او می باشد. ابن حسام در ربیع الآخر سال 875 هجری در قصبه ی خوسف (واقع در چهار فرسنگی غرب بیرجند) چشم از جهان فروبست.

فی مناقب شاه خراسان علی بن موسی الرضا

دیوان خطی، نسخه ی انجمن آثار ملی، نیز نسخه ی کتابخانه ی ملک.

عبیر می دمد از ناف آهویان ختن

بتاب طره و نرخ عبیرشان بشکن

نه از خطاست که از چین طره ی تو برد

صبا، شمامه ی (1) مشک خطا به خاک ختن

چو سایه در ظلمات حجاب خویش بماند

ز رشک قد تو در باغ، سرو سایه فکن

ز بوی طره ی تو چون شمیم (2) باد شمال

معنبرست ریاحین معطر است چمن

به اعتدال چو سروی به طره چون سنبل

به بوی زلف بنفشه، به رنگ چهره سمن

همای جلوه و طاووس شکل و کبک خرام

تذرو زینت و طوطی مقال و فاخته فن

نشانه ی رخ و زلفت گل است و سنبل تر

نمونه ی خد (3) و خطت شقایق است و دمن

چو سرو اگر بخرامی به جانب گلزار

به خود فروشود از رشک سنبلت، سوسن

1- 97. شمامه: بوی خوش که از چیزی بوئیده شود (غیاث).
2- 98. شمیم: باد به بوی خوش بر آمیخته (غیاث).
3- 99. خد: رخساره.