- مقدمه محقق 1
- اشاره 4
- متن نامه حضرت امام رضا 4
- سند اثبات صحت اين نامه به حضرت امام رضا 4
- متن نامهي مأمون 5
- روايت ديگر در مورد اثبات نسبت اين نامه به حضرت امام رضا 5
- مقدمه عبد الصاحب زيني 10
- متن رساله 22
- علم تشريح و فيزيولوژي در رساله امام 24
- روح چيست 26
- شرح دستورات امام رضا به وسيله دكتر زيني، تحت عنوان حفظ بهداشت 35
- اشاره 35
- گرسنگي چيست 37
- سيري چيست 37
- چاقي 38
- سوء هاضمه 38
- فصل ها و رابطهي آنها با نظام بهداشتي 39
- ذكر ماههاي رومي 47
- آذار 47
- حريزان 48
- اياز 48
- نيسان 48
- ايلول 49
- تموز 49
- آب 49
- تشرين اول 50
- كانون اول 50
- تشرين دوم 50
- شراب حلال 51
- كانون دوم 51
- شباط 51
- منابع اصلي غذاها 54
- مسواك زدن دندانها 59
- اندرزهاي متفرقه بهداشتي 61
- دورانهاي مختلف عمر انسان 64
- حجامت 72
- تدبير درباره وضع عمومي بيمار 78
- فن مداوا و معالجه 78
- درمان غذائي 78
- مداواي بيماري با دواي مناسب 79
- درمان روحي 79
- درمان دارويي 79
- رعايت ارتباط عوامل فيزيكي با هم در معالجه بيماران 79
- درمانهاي جراحي 80
- خوراك هاي مركب 86
- غذاهاي ناسازگار 88
- استحمام 91
- بهداشت بدن 93
- پوست بدن چيست 95
- دستورهاي همگاني براي بهداشت 99
- دستوراتي درباره بهداشت خصوصي 103
- بهداشت دهان 104
- بهداشت گوشها 105
- بهداشت چشمها 105
- بهداشت پوست بدن 106
- بهداشت بيني 106
- بهداشت موها 106
- بهداشت دستگاه تنفسي 107
- بهداشت جهاز هاضمه 107
- بهداشت دستها 107
- بهداشت دستگاه عصبي 108
- حفظ بهداشت دستگاه تناسلي و ادرار 108
- بهداشت قلب و شريانها و وريد ها 108
- بهداشت عضلات و مفاصل 109
- حفظ سلامتي در مسافرت 110
- اوصاف آب 112
- آداب هم بستر شدن 116
- مسئله هم بستري 118
- فصل آخر 122
- پزشك نماها 124
- بيان سلسله سند و انتساب اين رساله طلائي به حضرت امام رضا عليه السلام 127
- نظر مأمون و اطرافيانش و هم چنين نظر طب جديد درباره اين رساله 129
- شرح هائي كه بر اين رساله نوشته شده است 130
- نام كساني كه در اين رساله ذكر شده است 132
- امام ابوالحسن علي بن موسي الرضا 132
- عبدالله مأمون فرزند هارون الرشيد 133
- سر قبول كردن حضرت رضا عليه السلام وليعهدي مأمون را 134
- انتقال دعوت از علوي ها به عباسي ها 137
- كيفيت بيعت امام رضا عليه السلام 149
- وقايع بعد از بيعت 150
- امام عليه السلام خبر ميدهد كه اين بيعت پايدار نيست 150
- امر و نهي 150
- مجالس مناظره و مباحثه حضرت با علماء 152
- نصيحت حضرت به خليفه و مسلمانان 154
- پايان ولايتعهدي امام رضا عليه السلام و وزارت فضل 155
- تأثير حضرت عليه السلام بر مأمون 157
- اخلاق حضرت امام رضا عليه السلام 158
- مترجمان زمان مأمون 160
- زندگي نامه حضرت امام رضا عليه السلام 161
- پاورقي 168
ميباشد همه اين امراض در اثر افراط در غذا است و موضوع قابل توجه اين است كه وقتي اين نتايج ظاهر شدند، جلوگيري از آنها مشكل و گاهي غير ممكن است پس آنچه كه براي هر فرد صالح، لازم و ضروري ميباشد، اين است كه غذائي را بخورد كه مطابق با مزاج و متناسب با قابليت بدن او باشد.
ما اكنون آن قسمت از مطالب رساله را كه درباره ماههاي رومي و حوادث هر فصل از فصول سال نوشته شده و حضرت در آن بيان كرده كه در هر كدام از ماهها و فصل ها چه غذائي بايد خورده شود و از چه چيز بايد اجتناب گردد بحث ميكنيم و براي تشريح آنها نخست حفظ بهداشت را از سخنان قدما بيان ميكنيم بعد هم به قول امامان در مورد نوشيدنيهاي حلال و حرام بعد از طعام استناد مينمائيم.
فصل ها و رابطهي آنها با نظام بهداشتي
از حكمت هائي كه خداوند متعال در ادامه هستي به خرج داده، اختلاف شب و روز ميباشد و عوض شدن فصلهاي چهار گانه سال و تغيير و تبديل منظمي كه در جريان فصول حاصل ميشود، بهترين دليل بر وجود خداوند و علم و اراده و حكمت اوست. خداوند شب را تاريك آفريده تا انسانها و ساير جانداران بتوانند استراحت كنند و قواي از دست رفته خود را تجديد نمايند تا اعصاب و عضلات داخلي و خارجي آنها همه آرامش يابند و براي كارهاي فرداي