- مقدمه محقق 1
- سند اثبات صحت اين نامه به حضرت امام رضا 4
- اشاره 4
- متن نامه حضرت امام رضا 4
- متن نامهي مأمون 5
- روايت ديگر در مورد اثبات نسبت اين نامه به حضرت امام رضا 5
- مقدمه عبد الصاحب زيني 10
- متن رساله 22
- علم تشريح و فيزيولوژي در رساله امام 24
- روح چيست 26
- شرح دستورات امام رضا به وسيله دكتر زيني، تحت عنوان حفظ بهداشت 35
- اشاره 35
- گرسنگي چيست 37
- سيري چيست 37
- سوء هاضمه 38
- چاقي 38
- فصل ها و رابطهي آنها با نظام بهداشتي 39
- ذكر ماههاي رومي 47
- آذار 47
- اياز 48
- حريزان 48
- نيسان 48
- ايلول 49
- آب 49
- تموز 49
- كانون اول 50
- تشرين دوم 50
- تشرين اول 50
- شباط 51
- كانون دوم 51
- شراب حلال 51
- منابع اصلي غذاها 54
- مسواك زدن دندانها 59
- اندرزهاي متفرقه بهداشتي 61
- دورانهاي مختلف عمر انسان 64
- حجامت 72
- تدبير درباره وضع عمومي بيمار 78
- فن مداوا و معالجه 78
- درمان غذائي 78
- مداواي بيماري با دواي مناسب 79
- درمان دارويي 79
- درمان روحي 79
- رعايت ارتباط عوامل فيزيكي با هم در معالجه بيماران 79
- درمانهاي جراحي 80
- خوراك هاي مركب 86
- غذاهاي ناسازگار 88
- استحمام 91
- بهداشت بدن 93
- پوست بدن چيست 95
- دستورهاي همگاني براي بهداشت 99
- دستوراتي درباره بهداشت خصوصي 103
- بهداشت دهان 104
- بهداشت گوشها 105
- بهداشت چشمها 105
- بهداشت بيني 106
- بهداشت پوست بدن 106
- بهداشت موها 106
- بهداشت جهاز هاضمه 107
- بهداشت دستگاه تنفسي 107
- بهداشت دستها 107
- حفظ بهداشت دستگاه تناسلي و ادرار 108
- بهداشت دستگاه عصبي 108
- بهداشت قلب و شريانها و وريد ها 108
- بهداشت عضلات و مفاصل 109
- حفظ سلامتي در مسافرت 110
- اوصاف آب 112
- آداب هم بستر شدن 116
- مسئله هم بستري 118
- فصل آخر 122
- پزشك نماها 124
- بيان سلسله سند و انتساب اين رساله طلائي به حضرت امام رضا عليه السلام 127
- نظر مأمون و اطرافيانش و هم چنين نظر طب جديد درباره اين رساله 129
- شرح هائي كه بر اين رساله نوشته شده است 130
- نام كساني كه در اين رساله ذكر شده است 132
- امام ابوالحسن علي بن موسي الرضا 132
- عبدالله مأمون فرزند هارون الرشيد 133
- سر قبول كردن حضرت رضا عليه السلام وليعهدي مأمون را 134
- انتقال دعوت از علوي ها به عباسي ها 137
- كيفيت بيعت امام رضا عليه السلام 149
- امر و نهي 150
- وقايع بعد از بيعت 150
- امام عليه السلام خبر ميدهد كه اين بيعت پايدار نيست 150
- مجالس مناظره و مباحثه حضرت با علماء 152
- نصيحت حضرت به خليفه و مسلمانان 154
- پايان ولايتعهدي امام رضا عليه السلام و وزارت فضل 155
- تأثير حضرت عليه السلام بر مأمون 157
- اخلاق حضرت امام رضا عليه السلام 158
- مترجمان زمان مأمون 160
- زندگي نامه حضرت امام رضا عليه السلام 161
- پاورقي 168
درمانهاي جراحي
اين نوع معالجات در بيماريهائي به كار ميرود كه مداواي آنها با خوردن و نوشيدن داروها و تزريق آنها مقدور نباشد.
پيشرفت شگرفي كه در اين قرن در علوم پديد آمده، بخصوص در علم طب، تحول بزرگي به زندگي بشر داده و در سايه اكتشافات حيرتآور علوم، روش درمان به كلي عوض شده، حتي در ربع قرن اخير بيشتر امراض در بعضي از كشورهاي مترقي، به واسطه كشفيات جديد از بين رفته است.
داروهاي زيادي كشف شده و براي معالجه بيماريهائي كه در گذشته علاجش مشكل بود از آن استفاده كردهاند كه مهمترين آنها ضد ميكروبها، ضد زخمها و ضد عفوني ها ميباشد كه به ميدان مبارزه با بيماريها آمده همچنين براي مبارزه با انواع بيماري سل از نيروي برق استفاده شده و بيماري مالاريا با اكتشافات جديد، تقريبا ريشهكن شده است.
با اين همه روش معالجات فيزيكي همچنان به جاي خود پايدار مانده است درمانهاي فيزيكي كه حجامت نوعي از اين قبيل درمانها است هنوز مورد استفاده واقع ميشوند اين نوع درمانها در تاريخ پزشكي سابقهي طولاني دارد كه شايد آغاز تاريخ پيدايش علم طب باشد.
ما در كتابهاي طبي قديم هم حمام هائي را در يونان ميخوانيم كه پزشكان و حكماء و احيانا پيامبران گذشته مردم را به استفادهي از آنها