- حرم در واژه ها 1
- درآمد 1
- واژه شناسی حرم مطهر امام رضا علیه السلام 1
- آستان 2
- آستان بوسی 3
- ارض اقدس 4
- اِزاره 4
- انوار یاران 7
- بَست 9
- تعریف 9
- بست بالاخیابان (بست عُلیا) 10
- تذهیب 11
- تالار تشریفات 11
- بُقعه 11
- تُرنج 12
- جار 13
- تولیَت 13
- حرم 14
- خادم باشی 15
- خادم افتخاری 15
- خادم تشرفی 15
- حُفّاظ 16
- خادم 17
- خَتایی (خطایی) 18
- خُطبه 19
- دارالتّولیه 19
- راهنمای زائر 20
- دربان 20
- دربان باشی 20
- رَوضه 21
- رِواق 21
- روضۀ مقدسه (روضۀ منوره) 23
- ساعت آفتابی 23
- زیارت 23
- سرداب 24
- سنگاب 25
- شبستان 26
- صحن 27
- ضریح 28
- صندوق 28
- عنبرسوز (عودسوز) 29
- فرّاشان 30
- قُبّه 31
- فرّاش باشی 31
- قلم زنی (هنر کَندن نقوش بر اشیای فلزی) 31
- قوس 32
- قندیل 32
- کاشی مُعرّق 33
- کاشی هفت رنگ (کاشی خِشتی) 34
- کتیبه 35
- کَرنا 37
- کشیک 37
- کشیک خانه 37
- گِره (گِره سازی) 38
- گنبد 39
- گلدسته 39
- محراب 41
- لوستر 41
- متولّی 41
- مَدفَن 43
- مُرَصّع 43
- مسجد 44
- مقام 46
- مَضجَع 46
- مقبره 47
- مُقَرنَس 47
- مقصوره 48
- مُقَعر 48
- منبّت کاری 52
- نقاره خانه 54
- نقاره 54
- هشتی 55
- یساول 55
در گذشته، قبل از ورود برق به مشهد و حرم مطهر، به جای جار و لوستر، شمعدان و جاشمعی بود. گویند شاه عباس صفوی در اواخر سال 1008ق، سفری به مشهد کرد و خود، به مراقب و خدمتگزاری آستان رضوی پرداخت. شبی با مِقراض (قیچی) سرِ شمع ها را می گرفت. شیخ بهایی بالبداهه این رباعی را سرود:
پیوسته بوَد ملائک علّیین پروانۀ شمع روضۀ خُلدآیین
مِقراض به احتیاط زن، ای خادم دین ترسم ببُری شهپر جبریل امین(1)
در رواق الله وردیخان، در جواب رباعی شیخ بهایی، این رباعی آمده است:
جبریل ز عرش آمد و حوران ز نعیم از بهر طواف شه فردوس حریم
عمداً پرِ خود بر دمِ مقراض دهند شاید که بدین وسیله گردند مقیم(2)
حرم
گرداگرد خانه،(3) داخل خانه، گرداگرد و نیز داخل مکان های مقدس، مخصوصاً کعبه
1- 30. زندگانی حضرت امام علی بن موسی الرضا، ص190.
2- 31. معارف رضویه، ص218.
3- 32. فرهنگ فارسی دهخدا.