- حرم در واژه ها 1
- درآمد 1
- واژه شناسی حرم مطهر امام رضا علیه السلام 1
- آستان 2
- آستان بوسی 3
- اِزاره 4
- ارض اقدس 4
- انوار یاران 7
- تعریف 9
- بَست 9
- بست بالاخیابان (بست عُلیا) 10
- بُقعه 11
- تذهیب 11
- تالار تشریفات 11
- تُرنج 12
- جار 13
- تولیَت 13
- حرم 14
- خادم افتخاری 15
- خادم تشرفی 15
- خادم باشی 15
- حُفّاظ 16
- خادم 17
- خَتایی (خطایی) 18
- خُطبه 19
- دارالتّولیه 19
- دربان 20
- راهنمای زائر 20
- دربان باشی 20
- رِواق 21
- رَوضه 21
- ساعت آفتابی 23
- روضۀ مقدسه (روضۀ منوره) 23
- زیارت 23
- سرداب 24
- سنگاب 25
- شبستان 26
- صحن 27
- صندوق 28
- ضریح 28
- عنبرسوز (عودسوز) 29
- فرّاشان 30
- قُبّه 31
- فرّاش باشی 31
- قلم زنی (هنر کَندن نقوش بر اشیای فلزی) 31
- قندیل 32
- قوس 32
- کاشی مُعرّق 33
- کاشی هفت رنگ (کاشی خِشتی) 34
- کتیبه 35
- کشیک 37
- کَرنا 37
- کشیک خانه 37
- گِره (گِره سازی) 38
- گلدسته 39
- گنبد 39
- لوستر 41
- محراب 41
- متولّی 41
- مُرَصّع 43
- مَدفَن 43
- مسجد 44
- مَضجَع 46
- مقام 46
- مقبره 47
- مُقَرنَس 47
- مُقَعر 48
- مقصوره 48
- منبّت کاری 52
- نقاره خانه 54
- نقاره 54
- یساول 55
- هشتی 55
شمسه
هر تصویر مدوّر و منقش را شمسه گویند. نیز، آنچه از فلز به شکل خورشید می سازند و بالای قُبّه و مانند آن، نصب می کنند، شمسه نام دارد.(1) به عبارتی، نوعی طرح ستاره ای یا خورشیدمانند و نزدیک به دایره در هنر های تزئینی، مثل کاشی کاری، گچ بُری، نجاری، کتابت و امثال آن هاست.(2) این نوع تصاویر در اطراف ضریح مقدس حضرت مشهود است.
صحن
صحن یعنی عرصه، فضا، میان سرای و ساحت آن،(3) میدان.(4) به تعبیری، فضا های غیرمسقف و روباز را صحن گویند. در حرم مطهر امام رضا چند صحن وجود دارد که قدیمی ترین آن ها، صحن انقلاب یا همان صحن کهنه یا صحن عتیق است؛ بزرگ ترین آن ها، صحن جامع رضوی است و کوچک ترین آن ها، صحن قدس.
1- 64. فرهنگ لغت فارسی دکتر محمد معین.
2- 65. فرهنگ مصوّر اصطلاحات هنر ایران.
3- 66. فرهنگ لغت فارسی دکتر محمد معین.
4- 67. فرهنگ فارسی دهخدا.