- پیش گفتار 1
- اشاره 15
- طرح سؤال 17
- تأمّلی بر چرایی واگذاری ولایتعهدی از سوی مأمون 19
- تأمّلی بر چرایی ماندگاری مأمون در مرو 30
- اشاره 40
- 1) زرتشتی گری 44
- 2) مسیحیّت 47
- 3) یهودیان 50
- 4) مانویان 51
- 5) مزدکیان 54
- 7) ادیان ابتدایی 58
- قسمت اول 59
- 8) ادیان هندی 59
- 9) فرق اسلامی 59
- «امام رضا علیه السلام در رزم گاه ادیان» 64
- قسمت دوم 67
- اشاره 84
- خطبه ی امام رضا علیه السلام به زبان عربی 86
ناگفته پیداست که با کشته شدن ابومسلم به دست منصور عبّاسی، جماعت زیادی از هواخواهان او، از عبّاسیان روی گردان شدند؛ با این وصف تشیّع عبّاسی در تعارض با دیگر فرقه های اسلامی و به عنوانِ آیین رسمی کشور اسلامی، در همه جا و از جمله خراسان، قویّاً تبلیغ می شد.
«امام رضا علیه السلام در رزم گاه ادیان»
در بخش های قبلی دیدیم که تمام آن دلایل که راجع به واقعه ی ولایتعهدی آورده شده، نقص یا نقضی دارد؛ و نیز مشاهده کردیم که شرایط بحرانی عجیبی از حیثِ تنوّع فرقه های دینی گوناگون در منطقه ی عمومی خراسان بزرگ، حاکم بوده است. راقم این سطور، ضمن این که به هیچ روی قصد طرد و نفی نظریّات متقدّمان را ندارد، معتقد است که رمز و راز سفر امام رضا علیه السلام را می توان در چارچوب همان بحران دینی شرق ایران و کوشش حضرتش برای به سامان رسانیدنِ آن، تفسیر کرد.
آن چه که ما را در چنین نگرشی مجاب می کند، گفتار خودِ امام علی بن موسی الرضاعلیهما السلام، در هنگام سفر خراسان است؛ آن جا که می فرمایند:
«خداوندا ! تو میدانی که مرا اکراه نمودند و به ضرورت این امر را اختیار کردم... خداوندا ! عهدی نیست جز عهد تو و ولایتی نمی باشد مگر از جانب تو؛ پس توفیق ده مرا که دین ترا برپا دارم و سنّت پیغمبر تو را زنده بدارم. همانا تویی