خداشناسی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 107

خداي‌سبحان مالك تمامي عالم است و بجز او مالكي نيست، چون هر موجودي خودش و آثارش قائم به خداي‌تعالي است و در نتيجه او مالك حكم و قضاء به حق است. حكم خداي‌تعالي دو جور است: يكي حكم تكويني و آن اين است كه پديدار شدن مسببات را به دنبال اسباب قرار دهد و وقتي موجودي در بين چند سبب

(216) خداشناسي

قرار گرفت كه بر سر آن نزاع داشتند، آن موجود را دنبال سبب قرار دهد كه نسبت به بقيه اسباب سببيتّش تام باشد. يكي هم حكم تشريعي است، مانند تكاليفي كه در ديـن الـهي دربـاره اعـتقادات و دسـتورالـعملهـا آمـده اسـت.

در اين بين حكم سومي هم هست كه ممكن است به وجهي يكي از مصاديق هر يك از آن دو حكم شمرده شود و آن عبارت است از حكمي كه در روز قيامت در بين بندگانش در آنچه اختلاف مي‌كردند مي‌راند و آن اين است كه در آن روز حق را آشكار و اظهار مي‌كند، به طوري كه اهل جمع همه حق را ببينند و به عيان و يقين مشاهده كنند، تا در نتيجه آن‌هايي كه در دنيا اهل حق بوده‌اند، در سايه ظهور حق رستگار و از آثارش برخوردار گردند و آنهايي كه در دنيا در برابر حق استكبار مي‌ورزند به خاطر استكبارشان و آثاري كه در استكبارشان بود شقي و بدبخت شوند.

اين را هم مي‌دانيم كه اختلاف مردم در عقايد و اعمالشان اختلافي است تشريعي كه

انحصار ولايت الهي و قدرت اجرايي آن (217)

آن را جز حكم تشريعي و قوانين شريعتي برنمي‌دارد. چون حكم تشريعي و حق قانونگذاري تنها از آن خداي‌سبحان است، پس تنها وليّ در اين حكم اوست، پس واجب است تنهـا او را ولــيّ خـود بگيـرنـد و تنهـا او را بپـرستنـد و بـه آن‌چه او نازل كرده متدين گردند.

آن ولي‌اي كه پرستيده مي‌شود و به دين او متدين مي‌شوند، بايد كسي باشد كه بتواند اختلافي كه در بين پرستندگانش پيدا مي‌شود بر طرف سازد و آنچه از شؤون اجتماع آنان به فساد گراييده اصلاح كند و ايشان را به وسيله قانون به سوي سعادت زندگي دايمي سوق دهد، قانوني كه عبارت است از همان ديني كه در بين آنان برقرار سازد و اين چنين ولي تنها خداي‌سبحان است، پس تنها همو آن ولي‌اي است كه بايد او را ولي خود بگيرند ولاغير(1)

(218) خداشناسي

ولايـت حـق الهـي و آثــار و شمـول آن