خداشناسی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 128

«براي انسان مأموراني است كه از جلو و از پشت سرش، او را از امر خدا حفاظت مي‌كنند.» (11 / رعد)

براي هر فردي از افراد مردم به هر حال كه بوده باشد، معقب‌هايي هستند كه ايشان

1- الميــــــــــــــــزان ج 37، ص 176.

(260) خداشناسي

را در مسيري كه به سوي خدا دارند تعقيب نموده، از پيش رو و از پشت سر، در حال حاضر و در حال گذشته به امر خدا حفظشان مي‌كنند و نمي‌گذارند حالشان به هلاكت و فساد و يا شقاوت كه خود امر ديگر خداست متغير شود و اين امر ديگر كه حال را تغيير مي‌دهد وقتي اثر خود را مي‌كند كه مردم خود را تغيير دهند، در اين هنگام است كه خدا هم آن‌چه از نعمت كه به ايشان داده تغيير مي‌دهد و بدي را بر ايشان مي‌خواهد و وقتي بدي را براي مردمي خواست ديگر جلوگيري از آن نيست، چون بشر غير خداوند وليّ ديگري كه متولي امورش شود ندارد، تا آن وليّ از نفوذ اراده و خواست خداوند جلوگيري به عمل آورد.

اين مُعَقِّبات (نگهبانان) همان طور كه آنچه حفظ مي‌كنند به امر خدا مي‌كنند، همچنين از امر خدا حفظ مي‌كنند، چون فنا و هلاكت و فساد هم امر خداست، همان طور كه بقا و استقامت و صحت به امر خداست، پس هيچ مركب جسماني و مادي دوام نمي‌يابد مگر به امر خدا و هيچ يك از آنها تركيبش انحلال و فساد نمي‌يابد مگر باز به

امر الهي براي حفظ و دگرگوني (261)

امر خدا. در معنويات هم هيچ حالت روحي و يا عمل و يا اثر عملي دوام نمي‌يابد مگر به امر خدا و هيچ يك از آنها دچار حبط و زوال و فساد نمي‌شود مگر باز به امر خدا، آري امر همه‌اش از خداست و همه‌اش به سوي خدا برگشت دارد. بنا بر آنچه گفته شد، معقبات همـان طـور كه بـه امـر خـدا حـفظ مي‌كنند، از امـر خـدا نـيز حـفظ مي‌كنند.(1)

امر الهي و جريان اسباب ظاهري

«وَ اللّــــهُ غــالِــبٌ عَلــيآ اَمْــرِه وَ لكِــنَّ اَكْثَــرَ النّـــاسِ لا يَعْلَمُـــــونَ!»