خداشناسی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 69

مختــص و منحصــر به خــداي تعــالي است و وحدت او وحدتي است مخصوص، وحــدتي كه لايق سـاحت قـدس اوســت.

جمله «لاآاِلهَ اِلاّ هُوَ» در سياق نفي الوهيّت غير خداست يعني نفي الوهيّت آن آلهه موهومي كه مشركين خيال مي‌كردند اله هستند، نه سياق نفي غير خدا و اثبات وجود خداي‌سبحان. قرآن كريم اصل وجود خداي‌تعالي را بديهي مي‌داند، يعني عقل براي پذيرفتن وجود خداي‌تعالي احتياج به برهان نمي‌بيند و هر جا از خدا صحبت كرده عنايتش همه در اين است كه صفات او را از قبيل وحدت و يگانگي و خالقيّت و علم و قـدرت و صفـات ديگـر او را اثبـات كند.(1)

1- الميزان ج 2، ص 341.

(134) خداشناسي

اله جهان، اله انسان: اله واحد

«اِنَّ فــي خَلْــقِ السَّمــاواتِ وَ الاَْرْضِ وَ اخْتِــلافِ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ وَ... لاَياتٍ لِقَــوْمٍ يَعْقِلُــــونَ»

«بــه درستــي در خلقــت آسمــان‌هــا و زميــن و اختــلاف شــب و روز و... آيــــــاتــي اســـت بــراي مـــردمــي كــه تعقـــل كننــد!» (164 / بقــــره)

براي هر موجودي از اين موجودات، الهي است و اله همه آن‌ها يكي است. اين اله يگانه و واحد، همان اله انسان است. اين آسمانها كه بر بالاي ما قرار گرفته و اين زمين كه ما را در آغوش گرفته، با همه عجايبي كه در آن است و با همه غرايبي كه در تحولات و انقلابهاي آن از قبيل اختلاف شب و روز و جريان كشتي‌ها در درياها و نازل شدن بارانها و وزيدن بــادهــاي گردنده و گردش ابرهاي تسخير شده، وجود دارد، همه امــوري هستنــد فــي نفســه نيــازمنــد به صانعي كه ايجادشان كند، پس براي هر يك از آن‌ها الهي است پديد آورنده.

اله جهان، اله انسان: اله واحد (135)

نظامي كه در عالم است كه در جريانش حتي به يك نقطه استثناء برنمي‌خوريم، نظامي كه نه تا كنون و نه هيچ وقت عقل بشر به كرانه‌اش نمي‌رسد و مراحلش را طي نمي‌كند اگر از خردترين موجودش چون مولكول شروع كني تا برسي به منظومه شمسي و كهكشانها، بيش از يك عالم و يك نظام نمي‌بيني. و اگر از بالا شروع كني و در آخر ذره‌اي از آن را تجزيه كني تا به مولكول برسي باز مي‌بيني از آن عالم واحد و آن نظام واحد و آن تدبير متّصل چيزي كم نشده، يا اين كه هيچ دوتا از اين موجودات را مثل هم نمي‌بيني. پس روبرهم عالم يك چيز است و تدبير حاكم بر سراپاي آن متّصل است و تمامي اجزايش مسخر يك نظام است، هر چند كه اجزايش بسيار و احكامش مختلف است: «وَ عَنَتِ الْوُجُوهُ لِلْحَيِّ الْقَيُّومِ.» (111 / طه) پس اله عالم كه پديد آورنده آن و مدبر امر آن اسـت، نـيز يـكي است.