خداشناسی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 95

1- الميـــزان ج 34، ص 231.

(188) خداشناسي

فصل هشتم:مالكيت

مـفهـوم مـالـكيت الـهي

«قُـــلِ اللّهُـمَّ مـالِـكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشـاءُ...!»

(26 / آل عمران)

«مِلك» از مفاهيمي است كه ما به آن آشنائي كامل داشته و بدون شك معنايش در

-189

بين ما معهود است و آن يا حقيقي است و يا اعتباري. مِلك حقيقي آن است كه مالك بتواند در مِلك خود به حسب تكوين و وجود، هر گونه تصرفي بنمايد، چنان كه انسان در چشم خود همين توانايي را داشته به هر قسم كه اراده‌اش تعلق گيرد از بستن و باز كردن آن، مي‌تواند تصرف كند، همچنين در دست خود و... در اين رقم از مِلك بين مالك و مِلكش يك نحو رابطه حقيقي وجود دارد كه قابل تغيير نيست و موجب آن است كه مملوك قيام به مالك داشته باشد، به آن نحو قيامي كه از او بي‌نيازي نداشته از او جدا نخواهد شد، مگر زماني كه از اصل باطل گشته و از بين برود مثلاً چشم و دست از اصل باطل و از انسان جدا شوند. عالم و جميع اجزاء و شؤون آن كه ملك خداوند است، به طور اطلاق از همين قسم مي‌باشد، پس خداوند مي‌تواند در هر چه بخواهد به هر نحو كه خواسته‌اش باشد تصرف نمايد.

و اما مِلك وضعي و اعتباري عبارت است از اين كه مالك (چون انسان) بتواند تصرف در مِلكش نمايد. چون در اين قسم از مِلكيت رابطه بين مالك و مملوك روي وضع و قرارداد است، مي‌بينيم كه تغيير و تحول در آن جايز و ممكن است چيزي از مِلكيـت كسـي درآمـده روي همـان اعتبـارات در مِلكيــت و تصـرف ديگــري درآيـــد.