مبانی مـالی و اقتصـادی اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 105

و نيز در آن كتاب در ذيل آيه: «وَ الَّذينَ اِذا اَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواما» (67 / فــرقــان)، از امــام صــادق عليه‌السلام روايــت كــرده كــه فــرمــود: وقتــي آن صحيــح نبــود، و اين هــم صحيــح نبــود، قهــرا حــد وسط صحيح است.

و در مجمع‌البيان از امام باقر عليه‌السلام روايت كرده كه فرمود: عفو آن مقداري است كه از قــوت سال زيـاد بيايد.

در الدرالمنثور در تفسير آيه «يَسْأَلُونَكَ ماذا يُنْفِقُونَ...،» (215 / بقره) از ابن‌عباس روايت آورده‌كه گفت: چند نفر از صحابه بعداز آن‌كه مأمور شدند در راه‌خدا انفاق كنند، نزد رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله شدند، و عرضه داشتند ما نفهميديم اين نفقه‌اي كه مأمور شده‌ايم از

چه مقدار و از چه چيز بايد انفاق كرد؟ (257)

اموالمان‌در راه خدا بدهيم‌چيست؟ بفرما چه‌بايد بدهيم، خداي تعالي اين آيه را نازل كرد: «... يَسْأَلُونَكَ ماذا يُنْفِقُونَ قُلِ‌الْعَفْوَ...،» (219 / بقره) و قبل از اين آيه مسلمانان آن‌قدر انفاق مي‌كردند كه حتي مختصري كه صدقه دهند و مالي كه غذايي براي خود فراهم كنند برايشان نمي‌ماند.

و نيز در الدرالمنثور كه از يحيي روايت شده كه گفت: من شنيدم معاذبن جبل، و ثعلبه نزد رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله شدند و پرسيدند: يا رسول‌اللّه ما برده‌دار و زن و بچه‌دار هستيم، بفرما از اموال خود چه مقدار انفاق كنيم؟ خداي تعالي اين آيه را نازل كرد كه: «... يَسْأَلُونَكَ مــاذا يُنْفِقُونَ قُلِ‌الْعَفْوَ...» (219 / بقره).

مؤلف: روايات همه با هم متوافق‌اند، و روايات در فضل صدقه و كيفيت و مورد و كميّت آن از حدّ شمار بيرون است. (1)

(258) مباني مالي و اقتصادي اسلام

مشمـوليـن و مستحقيــن احســان

«وَ اعْبُدُوا اللّهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئا وَ بِالْوالِدَيْنِ‌اِحْسانا وَ بِذِي القُرْبي وَ الْيَتامي وَالْمَساكينِ وَالْجــارِ ذِي‌الْقُرْبي وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبيلِ وَ ما مَلَكَتْ اَيْمـانُكُــمْ اِنَّ اللّــهَ لايُحِــبُّ مَنْ كانَ مُخْتالاً فَخُورا»