مبانی مـالی و اقتصـادی اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 11

فصل اول: خمس و مباني احكام آن در قرآن

حكم وجوب خمس

«وَاعْلَمُوآا اَنَّمـا غَنِمْتُـمْ مِـنْ شَـيْ‌ءٍ فَـاَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبي وَ الْيَتمي وَ الْمَسكيــنِ وَ ابْنِ السَّبيـلِ اِنْ كُنْتُمْ ءَامَنْتُمْ بِاللّهِ وَ مآ اَنْزَلْنا عَلي

-25

عَبْــدِنــا يَـــوْمَ الْفُــرْقــانِ يَوْمَ الْتَقَي الْجَمْعانِ وَ اللّهُ عَلي كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَديرٌ»

و بدانيد آن‌چه را كه سود مي‌بريد، براي خدا است پنج يك آن و براي رسول و خويشاوند او و يتيمان و مسكينان و در راه ماندگان، اگر به خدا و آن‌چه را كه در روز فرقان روزي كه دو گروه يكديگر را ملاقات كردند بر بنده‌مان نازل كرديم ايمان آورده‌ايد، و خداوند بر همه چيز تواناست. (41/انفال)

اين آيــه مشتمــل اســت بــر بيــان وجوب دادن خمس غنيمت. كلمه غَنَم و غنيمــت بـه معنــاي رسيــدن بـه درآمد از راه تجــارت و يا صنعــت و يــا جنگ است.

غُنم به معناي رسيدن و دست يافتن به فايده است، وليكن در هر درآمدي كه از راه جنگ و از ناحيه دشمنان و غير ايشان به دست آيد استعمال شده، و به اين معنا است آيه

(26) مباني مالي و اقتصادي اسلام

«وَاعْلَمُوآا اَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ...» و آيه «فَكُلُوا مِمّا غَنِمْتُمْ حَللاً طَيِّبا...» (69 / انفال). و كلمه مغنــم به معنــاي هر چيــزي است كــه بــه غنيمــت درآيــد و جمــع آن مَغــانِم مي‌باشــد، ماننــد: «...فَعِنْدَ اللّــهِ مَغــانِــمُ كَثيـــرَةٌ...» (94 / نساء).