مبانی مـالی و اقتصـادی اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 12

و از ظاهر آيه برمي‌آيد كه تشريع در آن مانند ساير تشريعات قرآني ابدي و دائمي است، و نيز استفاده مي‌شود كه حكم مورد نظر آيه مربوط به هر چيزي است كه غنيمت شمرده شود، هر چند غنيمت جنگي مأخوذ از كفار نباشد، مانند استفاده‌هاي كسبي و مرواريدهايي كه با غوص از دريا گرفته مي‌شود و كشتي‌راني و استخراج معادن و گنج، آري، گـو اين كـــه مـورد نــزول آيه غنيمت جنگي است، وليكن مورد مخصص نيست.

مشمـوليـن مصـرف خمس

مشمولين مصرف خمس (27)

«...فَاَنَ‌لِلّهِ خُمُسَهُ...» بدانيد كه آن‌چه شما غنيمت مي‌بريد هر چه باشد يك پنجم آن از آن خدا و رسول و خويشاوندان و يتيمان و مسكينان و ابن‌السبيل است و آن را به اهلش برگردانيد اگر به خدا و به آن‌چه كه بر بنده‌اش محمّد صلي‌الله‌عليه‌و‌آله در جنگ بدر نازل كرده ايمان داريد، و در روز بدر اين معنا را نازل كرده بود كه: انفال و غنيمت‌هاي جنگي از آن خدا و رسول او است، و احدي را در آن سهمي نيست، و اينك همان خدايي كه امروز تصرف در چهــار سهــم آن را بر شما حلال و مباح گردانيده دستورتان مي‌دهد كه يك سهم آن را بـه اهلــش بــرگــردانيد.

و هم‌چنين از ظاهر مصارفي كه برشمرده و فرموده: «...لِلّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبي وَ الْيَتمي وَ الْمَسكينِ وَ ابْنِ‌السَّبيلِ...،» برمي‌آيد كه مصارف خمس منحصر در

(28) مباني مالي و اقتصادي اسلام

آن‌ها است، و براي هريك از آن‌ها سهمي است، به اين معنا كه هر كدام مستقل در گرفتن سهم خود مي‌باشند، هم‌چنان كه نظير آن از آيه زكات استفاده مي‌شود، نه اين كه منظور از ذكر مصارف از قبيل ذكر مثال باشد.

كلمــه ذوالقــربــي به معنــاي نزديكان و خويشاوندان است و در اين آيه منظور از آن، نزديكان رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله و يا به‌طــوري كــه از روايــات قطعــي استفاده مي‌شود خصـوص اشخـاص معينـي از ايشــان اسـت.

روايـــــات وارده در زمينـــه خمــــس

در كافي به سند خود از علي بن ابراهيم از پدرش از ابن ابي عمير از حسين بن عثمان