مبانی مـالی و اقتصـادی اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 120

«وَ لَنْ يُؤَخِّــرَ اللّهُ نَفْســـا اِذا جـــاءَ اَجَلُهـــا وَ اللّــهُ خَبيــرٌ بِمـا تَعْمَلُونَ»

وليكــن خــداي تعــالــي هــرگــز به كسي كه اجلش رسيده مهلت نخواهد داد و خـدا از آن‌چه مـي‌كنيــد بـــاخبـــر اســت. (11 / منافقين)

در ايــن چنــد آيــه مـؤمنيـن را تـذكـر مي‌دهـد به ايــن كــه از بعضي صفات كه بــاعــث پيــدايش نفــاق در قلــب مي‌شـود بپــرهيــزنــد، يكــي از آن‌ها سرگرمي بــه مــال و اولاد و غــافــل شـــدن از يــاد خــداســت، و يكــي ديگـــر بخــل است.

منظور از الهاء اموال و اولاد از ذكر خدا اين است كه اشتغال به مال و اولاد انسان را از ياد خدا غافل كند، چون خاصيت زينت حيات دنيا همين است كه آدمي را از توجه به

نهي از تأخير در انفاق و غفلت از ياد خـدا (289)

خداي تعالي باز مي‌دارد هم‌چنان كه فرمود: «اَلْمالُ وَ الْبَنُونَ زينَةُ الْحَيوةِ الدُّنْيا»، و اشتغال به اين زينت دل را پر مي‌كند، و ديگر جايي براي ذكر خدا و ياد او باقي نمي‌ماند، و نيز غير از گفتار بي‌كردار، و ادعاي بدون تصديق قلبي برايش نمي‌ماند، و فراموشي پروردگار از ناحيه عبد باعث آن مي‌شود كه پروردگارش هم او را از ياد ببرد، هم‌چنان كه فرمود: «نَسُوا اللّهَ فَنَسِيَهُمْ» (67 / توبه) و اين خود خسراني است آشكار، هم‌چنان كه باز در صفت منافقين فرمود: «اُولئِكَ الَّذينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدي فَما رَبِحَتْ تِجارَتُهُمْ» (16 / بقره)، و در آيه مورد بحث به همين معنا اشاره نموده، مي‌فرمايد: «وَ مَنْ يَفْعَـلْ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِروُنَ».

در اين آيه شريفه مال و اولاد را نهي كرده و فرموده: مال و اولادتان شما را از ياد خــدا غــافل نســـازد در حــالي كــه بــايــد فرموده باشد: شما سرگرم به مال و

(290) مباني مالي و اقتصادي اسلام

اولاد نشــويــد و ايــن بــه خــاطــر آن بوده كه اشاره كند به ايــن كه طبــع مــال و اولاد ايــن اســت كه انســان را از ياد خــدا غافل سازد، پس مؤمنين نبايد به آن‌ها دل ببندند، وگرنه مــؤمنيــن هم مانند سايرين از ياد خدا غافل مي‌شوند، پس نهي در آيه نهــي كنــايه‌اي اســت، كه از تصــريح مؤكدتر است.

نهي از به تـأخيـر انداختن انفــاق تا لحظــه مرگ