مبانی مـالی و اقتصـادی اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 123

«فَاتَّقـُوا اللّهَ مَـا اسْتَطَعْتُـمْ...»، يعني به مقدار استطاعتي كه داريد از خدا پروا كنيد. چون سياق جمله سياق دعوت و تشويق به اطاعت خدا و انفاق و مجاهده در راه او است، و جملــه مــورد بحــث بــه خــاطــر حــرف فاء تفريع شده بر جمله «اِنَّما اَمْوالُكُمْ...»، در نتيجــه معنــاي آن چنيــن مي‌شود كه: به مقدار استطاعتتان از خدا بترسيد و از ذره‌اي از آن‌مقـــدار را از تقـوا و تــرس خــدا كــوتــاه نيـاييـــد .

«وَ اسْمَعـُوا وَ اَطيعـُوا وَ اَنْفِقُوا خَيْرا لاَِنْفُسِكُمْ...»، اين قسمت از آيه جمله «فَاتَّقُوا اللّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ» را تأكيد مي‌كند، و كلمه «سَمْع» به معناي استجابت و قبول پيشنهاد و دعوت است، كه مربوط به مقام التزام قلبي است، به خلاف طاعت كه انقياد در مقام عمل اســت، و كلمه انفاق به معنــاي بــذل مــال در راه خــدا اســت (نــه هــر بذلي ديگر).

و اگر فرمود: «لاَِنْفُسِكُمْ» براي اين بود كه مؤمنين را بيشتر خوشدل سازد، و

امر مؤكد به تقوي و طاعت و انفاق (295)

بفهماند اگر انفاق كنيد خيرش مال شما است، و به جز خود شما كسي از آن بهره‌مند نمي‌شود، چون انفاق دست و دل شما را باز مي‌كند، و در هنگام رفع نيازهاي جامعه خود دست و دلتان نمي‌لرزد.

«اِنْ تُقْرِضُوا اللّهَ قَرْضا حَسَنا يُضاعِفْهُ لَكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَ اللّهُ شَـكُورٌ حَليمٌ»، منظور از اقراض خداي تعالي انفاق در راه خدا است، و اگر اين عمل را قرض دادن به خدا، و آن مــال انفــاق شــده را قــرض حســن خــوانــده، به ايــن منظــور بوده كه مسلمين را بـه انفـاق ترغيب كرده باشد.

جمله «يُضاعِفْهُ لَكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ»، اشاره است به حسن جزايي كه خداي تعالي در دنيا و آخرت به انفاق‌گران مي‌دهد، و اسم‌هاي شكور، حليم، عالم غيب و شهادت، عزيز و حكيم پنج نام از اسماي حسناي الهي هستند، كه شرحش و وجه مناسبتش با سمع و

(296) مباني مالي و اقتصادي اسلام

طاعت و انفاق كه در آيه بدان سفارش شده‌است روشن‌است. (1)

زندگي آسان با انفاق و تقوي و تصديق