مبانی مـالی و اقتصـادی اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 14

(32) مباني مالي و اقتصادي اسلام

و هم‌چنين موالي اهل‌بيت عليهم‌السلام نيز در اين خمس سهمي ندارند، صدقات مردم براي موالي ايشان حلال‌است، و موالي‌با ساير مردم يكسان‌اند.

و كسي كه مادرش از بني‌هاشم و پدرش از ساير دودمان‌هاي قريش باشد، زكات و ساير صدقات بر او حلال است و از خمس چيزي به او نمي‌رسد، براي اين‌كه خداي‌تعالي مي‌فرمايــد : «اُدْعُوهُمْ لاِبـائِهِـمْ...» ايشـان را به نـام پدرانشان بخوانيد... . (5 / احزاب)

و در تهذيب به سند خود از علي بن مهزيار روايت كرده كه گفت: علي بن راشد برايم گفت كه خدمت امام عليه‌السلام عرض كردم: شما مرا امر فرمودي كه به امرت قيام نموده و حقت را بگيرم، و من اين معنا را نزد ارادتمندانت اعلام كردم، بعضي از ايشان به من گفتند كه حق امام چيست؟ من نفهميدم كه جواب چه بگويم. حضرت فرمود: خمس ايشان واجب است. پرسيدم در چه چيز؟ فرمود: در متاع و باغاتشان. پرسيدم: آيا تاجر و صنعتگر هم بايد بدهد؟ فرمود: البته وقتي كه مخارج خود را تحصيل كردند و توانستند خمس بدهند بايد بدهند.

روايات وارده در زمينه خمس (33)

و نيز تهذيب به سند خود از زكريا بن مالك جعفي از امام صادق عليه‌السلام روايت كرده كه شخصي از آن حضرت از معناي آيه «وَ اعْلَمُـوآا اَنَّمـا غَنِمْتُـمْ مِـنْ شَـيْ‌ءٍ فَاَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبي وَ الْيَتمي وَ الْمَسكينِ وَ ابْنِ‌السَّبيلِ...» سؤال كرد، حضرت فرمود: خمس خداي عز و جل و خمس رسول و خمس ذي‌القربي كه به ملاك خويشاوندي رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله مي‌بردند همه براي امام است. و اما يتيمان و مسكينان و درماندگان در سفر از ذي‌القربي، سهم هيچ يك ايشـان بـه غيـر ايشـــان داده نمي‌شود.

و نيز تهذيب به سند خود از احمد بن محمد بن ابي نصر از ابي عبداللّه عليه‌السلام روايت كرده كه ابراهيم بن ابي‌البلاد به آن حضرت عرض كرد: آيا زكات بر تو واجب مي‌شود؟

(34) مباني مالي و اقتصادي اسلام

گويا منظورش اين بوده كه آيا درآمد شما به حد زكات مي‌رسد؟ فرمود: نه، وليكن زياد مي‌آيد و همين‌طور مي‌دهيم، و نيز از قول خداي عز و جل كه فرموده: «وَاعْلَمُوآا اَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَاَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبي...،» پرسش كرد و شخصي عرض كرد سهم خدا را به چه كسي بــايــد داد؟ فــرمــود: بــه رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله و سهم رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله را هم به امام بايد داد.

عــرض شـــد: اگــر يكــي از اصنــاف مصــرف خمــس از ســايــر اصنـــاف بيشتــر و صنف ديگري كمتر شد چــه بايد كرد؟ فرمود: اختيار و تشخيص تكليف در اين مـــوارد با امــام اسـت.