مبانی مـالی و اقتصـادی اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 25

رضــاي خــدا داديــد، و اســراف هـم نكـرديد، چنــد بـرابـرش عـايـدتـان مي‌شـود.

كلمه مُضْعِفْ به معناي دارنده چند برابر است، و معناي كلام اين مي‌شود كه: چنين كساني‌آن‌هايندكه يُضاعَفُ لَهُمْ مالشان و يا ثوابشان چندبرابر مي‌شود.

پس مراد از ربا و زكات به قرينه مقابله و شواهدي كه همراه اين دو كلمه است، رباي حلال است، و آن اين است كه چيزي را به كسي عطا كني و قصد قربت نداشته باشي، و مــراد از صــدقــه آن مــالي اسـت كــه براي رضــاي خـــدا بـــدهـي.

همه اين‌ها در صورتي است كه آيه شريفه در مكّه نازل شده باشد، و اما اگر در مدينه نازل شده باشد، مراد از ربا همان رباي حرام، و مراد از زكات همان زكات واجب است. و اين آيات و آيات قبلش به مدني شبيه‌ترند تا به مكي، و اين كه بعضي ادعاي روايـت يا اجماع منقول در اين باب كرده‌اند، اعتباري به گفته‌شان نيست.

زكات باعث افزايش مال مي‌شود (59)

در كافي به سند خود از ابراهيم يماني از امام صادق عليه‌السلام روايت كرده كه فرمود: ربا دو جور است، يكي ربايي كه مي‌توان خورد، و ديگر آن كه نمي‌توان خورد، اما آن ربايي كه جايز و حلال است، هديه‌اي است كه به كسي مي‌دهي و از دادنت ثواب مي‌خواهي، چــون ثــواب آن چنــد بــرابــر خود آن است، اين آن ربايي است كه مي‌توان خورد، و خــداي تعــالي درباره‌اش فرمود: «وَ ما اتَيْتُمْ مِنْ رِبا لِيَرْبُوَا في اَمْوالِ النّاسِ فَلا يَرْبُوا عِنْدَ اللّهِ» و اما آن ربايي كه خـوردني نيســت، آن همان ربايي است كه خدا از آن نهــي كــرده و وعــده آتــش در بــرابــرش داده اســت.

در مجمع البيان در ذيل آيه «فَاُولئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ» گفته اميرالمؤمنين عليه‌السلام فرموده: خداي تعالي نماز را واجب كرد تا خلق از تكبر منزه شوند، و زكات را واجب كرد تا سبب زيادي رزقشان گردد، و روزه را واجب كرد، تا خلقشان را بيازمايد و خالص كند، و صله رحم را واجب كرد تا جمعيت زياد شود.

(60) مباني مالي و اقتصادي اسلام

و در كتاب فقيه خطبه‌اي از فاطمه زهراء عليهاالسلام نقل كرده كه در آن فرمود: خداوند ايمان را واجب كرد تا دل‌ها از شرك پاك گردد، و نماز را واجب كرد تا مردم را از مرض تكبر پاك كند، و زكات را واجب كرد تا رزقشان زيــاد شود. (1)

امــر بـه واجبـات عبـادي و مـالـي و اعتصـام بـه خــدا