مبانی مـالی و اقتصـادی اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 72

(174) مباني مالي و اقتصادي اسلام

پس يك فرد از جامعه كه عضوي از يك مجموعه است، اگر دچار فقر و احتياج شد، و ما با انفاق خود وضع او را اصلاح كرديم، هم دل او را از رذائلي كه فقر در او ايجاد مي‌كند پاك كرده‌ايم، و هم چراغ محبّت را در دلش روشن كرده‌ايم، و هم زبانش را به گفتن خوبي‌ها به راه انداخته‌ايم، و هم او را در عملكردش نشاط بخشيده‌ايم، و اين فوايد عايد همه جامعه مي‌شود، چون همه افراد جامعه به هم مربوط هستند، پس انفاق يك نفر، اصلاح حال هزاران نفر از افراد جامعه است، و مخصوصا اگر اين انفاق در رفع حوائج نوعي از قبيــل تعليــم و تـربيـت و امثــال آن باشد. اين است آثار و فوايد انفاق!

و وقتي انفاق در راه خدا و به انگيزه تحصيل رضاي او باشد، نمو و زياد شدن آن از لوازم تخلف‌ناپذير آن خواهد بود، چون فوايد انفاق در غير راه خدا ممكن است توأم با ضررهايي باشد كه (حتما هست) براي اين كه وقتي رضاي خدا انگيزه آدمي نباشد لابد

خدا انفاق شما را مضاعف مي‌كند (175)

انگيزه اين هست كه من توانگر به فقير انفاق كنم تا شر او را از خود دفع نمايم، و يا حاجت او را برآورم، تا اعتدالي به حال جامعه ببخشم، و فاصله طبقاتي را كم كنم (و در همه اين فرض‌ها به طور غير مستقيم منافعي عايد خود انفاق كننده مي‌شود،) و اين خود نوعي استخدام و استثمار فقير به نفع خويش است، كه چه بسا در دل فقير آثار سوء به‌جاي گذارد، و چه بسا اين آثار سوء، در دل فقرا متراكم شود و ناآرامي و بلواها به راه بيندازد، امــا اگــر انفــاق تنها براي رضاي خدا صورت بگيرد، و انفاق‌گر به جز خشنودي او هدفي و منظـــوري نــداشتــه بــاشــد، آن آثــار ســوء پديد نمي‌آيد و در نتيجــه ايــن عمــل خيــر محــض مي‌شـود.

شــرايــط انفــاق مــورد رضــايـت الهـي

(176) مباني مالي و اقتصادي اسلام

«اَلَّذيــنَ يُنْفِقُونَ اَمْوالَهُــمْ في سَبيــلِ‌اللّهِ ثُـمَّ لا يُتْبِعُــونَ ما اَنْفَقُـوا مَنّـا وَ لا اَذًي...»

(262 / بقره)

«قَـــوْلٌ مَعْـــــرُوفٌ وَ مَغْفِـــــرَةٌ خَيْـــرٌ مِــــنْ صَــــدَقَـــــةٍ...» (263 / بقـــره)