مبانی مـالی و اقتصـادی اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 78

(190) مباني مالي و اقتصادي اسلام

اين مثلي است كه خداي تعالي تعالي آن را براي كساني زده كه مال خود را در راه خدا انفاق مي‌كنند، ولي با منّت نهادن و اذيّت كردن پاداش عمل خود را ضايع مي‌نمايند و ديگــر راهــي بــه بــازگــردانــدن آن عمل بــاطـل شده به عمــل صحيح را ندارند.

انطباق مثل با ممثل بسيار روشن است، براي اين كه اين‌گونه رفتارها كه اعمال آدمي را باطل مي‌سازد بي‌جهت و بي‌منشأ نيست، كساني اين‌طور اجر خود را ضايع مي‌كنند كه در دل دچار بيماري‌هاي اخلاقي از قبيل مال‌دوستي، جاه دوستي، تكبّر، عجب، خودپسندي، بخل شديد و... هستند، بيماري‌هايي كه نمي‌گذارد آدمي مالك نفس خود باشد، و مجالي براي تفكّر و سنجش عمل خويش و تشخيص عمل نافع و مضر را بدهد، و اگر مجال مي‌داد و آدمي تفكر مي‌كرد هرگز به چنين اشتباه و خبطـي نمي‌شـد.

كيفيت مال مورد انفاق

مثال باغ سوخته و انفاق باطل شده ! (191)

«يــا اَيُّهَـــا الَّــــذيـنَ امَنُــوا اَنْفِقُــوا مِــنْ طَيِّبــاتِ مــا كَسَبْتُـــمْ...» (267 / بقره)

خداي تعالي در اين آيه شريفه كيفيت مال را كه انفاق مي‌شود بيان نموده و مي‌فرمايد: بايد از اموال طيب باشد، نه خبيث، يعني مالي باشد كه فقير به رغبت آن را بگيرد نه به كراهت و اغماض، براي اين كه كسي كه نخواهد با بذل مال طيب، خويشتن را به صفت بخشنده متصف سازد، و بخواهد مال خبيث خود را از سر باز كند، و زندگي خود را از چنين آلودگي‌ها رها سازد، چنين كسي دوستدار كار نيك نمي‌شود، و چنين انفاقي نفس او را به كمالي نمي‌رساند، و به همين جهت است كه مي‌بينيم آيه شريفه با جمله: «... وَ اعْلَمُوا اَنَّ اللّهَ غَنِيٌّ حَميدٌ،» (267 / بقره) شروع شده است چون اين جمله به ما مي‌فهماند كــه بايد در انفاق خـــود بي‌نيــازي و حمــد خــداي را در نظـــر بگيريم،

(192) مباني مالي و اقتصادي اسلام

كه خدا در عين اين كه احتياجي به انفاق ما ندارد، مع‌ذلك انفاق طيب ما را مي‌ستايد، پس از مال طيب خود انفاق كنيد.

و نيز ممكن است جمله را چنين معنا كنيم: كه چون خدا غني و محمود است نبايد با او طــوري ســودا كــرد كه لايــق به جــلال او جــل جلاله نبوده باشد.