رستاخیز از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 124

چون رحمت، كه عبارت است از افاضه نعمت بر مستحق و ايصال هر چيزي به سعادتي كه لياقت و استعداد رسيدن به آن را دارد از صفات فعليه خداي‌تعالي است، از

(262) رستاخيز از ديدگاه قرآن و حديث

اين جهت صحيح است اين صفت را به كتابت (قضاء حتمي) خود نسبت دهد و بفرمايد: خداونــد رحمت و افاضه نعمــت و عطاء خير بر مستحقين را بر خود واجب كرده است.

خداوند نعمت را بر بندگان تمام نموده و آنان را در روز قيامت جمع كرده، پاداش اقوال و اعمالشان را مي‌دهد. چون رحمت اقتضاي چنين تفضلي را دارد از اين جهت بعد از جمله: «كَتَبَ عَلي نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ،» چنين نتيجه گرفت: «لَيَجْمَعَنَّكُمْ اِلي يَوْمِ الْقِيمَةِ لا رَيْبَ فيهِ!» ترتب اين نتيجه بر آن مقدمات را با رساترين وجه تأكيد فرمود، يعني هم لام قـسم بكـار برد، و هم نـون تأكيد، و هم در آخـر صراحتا فرمود: «لا رَيْبَ فيهِ.»

سپس اشاره كرد به اينكه در چنين روزي سود و ربح تنها براي مؤمنين است، و غير مؤمنين‌را جز خسران عايد نمي‌شود: «اَلَّـذينَ خَسِـرُوآا اَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ.»

مقدمـه ديگـر بر برهـان اول:

براهين مهم معاد (263)

«وَ لَهُ ما سَكَــنَ فِي‌الَّيْلِ وَالنَّهارِ وَ هُوَالسَّميعُ الْعَليمُ،»

«جميع موجوداتي كه در ظرف زمان جاي دارند همه ملك خدايند، و او شنوا و دانا است.» (13 / انعام)

حجت بر معاد گر چه با جملات: «قُلْ لِمَنْ مّا فِي السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ قُلْ لِلّهِ كَتَبَ عَلي نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ،» تمام بود، وليكن از آنجائي كه شنونده با نظر بدوي و ساده به اين معنا منتقــل نمي‌شود كه ملك خداي‌تعالي نسبت به موجودات مستلزم علم نسبت به آنها است و ملكش نسبت به مسموعات (اصوات و اقوال) مستلزم شنوايي او نسبت به آنها اســت، از اين رو مجــددا مالكيتش را نسبت به آسمانها و زمين تكرار نمود و خاطرنشان ساخت‌كه اين مالكيت مستلزم شنوائي و دانائي است.