رستاخیز از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 136

و انديشنده ذكر دائمي از خدا را پديد مي‌آورد و در نتيجه صاحبان اين نظر و انديشه ديگر در هيچ حالي خدا را فراموش نمي‌كنند، و نيز باعث مي‌شود كه در خلقت آسمانها و زمين تفكر كنند، و به اين وسيله متوجه شوند كه خداي‌تعالي بزودي آنان را مبعوث خواهد كرد، و به همين جهت از خداي‌تعالي درخواست رحمتش را نموده و از او مي‌خـواهـند وعـده‌اي را كـه داده، در حـق آنـان تحقق بخشد.

انديشمندان بعد از آنكه باطل را از عالم خلقت نفي مي‌كنند، اين معنا برايشان كشف مي‌شود كه پس بطور مسلم مردم براي جزا دوباره محشور خواهند شد، و در آن عالم ستمگران كيفر خواهند ديد، آن هم كيفري خوار كننده، كه همان آتش باشد، و ممكن نيست كسي يا عاملي اين كيفر را و مصلحت آن را باطل و يا رد كند، چون بدون حشر مساله خلقت، باطل خواهد شد، پس اين است معناي اينكه مي‌گويند: «فَقِنا عَذابَ النّارِ

(288) رستاخيز از ديدگاه قرآن و حديث

رَبَّنا اِنَّكَ مَنْ تُـدْخِلِ النّارَ فَقَـدْ اَخْزَيْتَهُ وَ ما لِلظّالِمينَ مِنْ اَنْصارٍ!»

«رَبَّنا اِنَّنا سَمِعْنا مُنادِيا...،»

در باطن اين كلمه همه معارف الهي نهفته است، چون رسولي كه به وي ايمان آوردند از ناحيه خدا به ايشان خبرهائي داده و از پاره‌اي امور از قبيل گناهان و بديها و مردن در حال كفر و گناه ترسانيده بود و به پاره‌اي امور از قبيل مغفرت و رحمت خدا و جزئيات زندگي آن بهشتي كه وعده‌اش را به بندگان مؤمن خود داده تشويق كرده بود، به همين جهت بعد از آنكه گفتند: «فَآمَنّا» دنبالش درخواست كردند كه - خدايا ما را بيامرز، و گناهان ما را از ما بريز، و بديهاي ما را بپوشان و ما را با ابرار و نيكان كه وعده چنان بهشتي به ايشان داده‌اي بميران - و نيز درخواست كردند كه خدايا

انديشمندان و متفكران، و اعتقادشان به حشر (289)

آن وعده بهشت و رحمتي كه داده‌اي و رسولانت به اذن خودت ضمانتش را كردند در حـق ما منجز بفرمـا!

خدايا وعده‌ات را خلف مكن، كه اگر چنين كني، بيچاره مي‌شويم، و لذا دنبالش فرمود: «اِنِّكَ لا تُخْلِفُ الْميعادَ!»

از آيات مورد بحث اين معنا روشن گرديد كه صاحبان اين مناجات اعتقاد به خدا و روز جزا و مساله نبوت انبيا را به طور اجمال از راه نظر كردن به آيات آسماني و زميني به دست آوردند، و اما ايمان به جزئيات احكامي كه پيامبر خدا آورده از راه ايمان به رسالت رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله به دست آوردند. پس صاحبان اين مناجات بر طريق فطرتند، و هر حكمي را كه فطرت كند به سمع و طاعت مي‌پذيرند.