راز بندگی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 58

حقيقت‌سجده است دارند، پس حق‌او "خداي‌تعالي" است‌كه پرستش‌وسجده شود.»

اين آيه سجده جنبندگان را ذكر مي‌كند، چه كلمه «دابَّةٍ» به معناي هر چيزي است كه تحرّك و انتقال از جايي به جايي داشته باشد. و اين حقيقت سجده است، كه خود نهايت درجه تذلل و تواضع در برابر عظمت و كبريايي خداست. براي اين كه سجده عبارت است از به رو در افتادن آدمي بر روي خاك، كه البته در صورتي عبادت است كه منظور مجسم ســاختـن ذلّــت درونــي بـاشـد. پس حقيقـت سجـده همـان تذلّل دروني است.

عموميت كلمه «دابَّةٍ» شامل انسان و جنّ هر دو مي‌شود، از اين كه ملائكه را جداگانه اسـم بـرد مي‌تـوان فهميـد كه هـر چنـد مـلائكـه نيـز حركت دارند لكن حركت آنان از نــوع حـركـت جنبنـدگان و انتقـال مكاني آنان نيست.

(124) راز بنـدگي

«سَبَّحَ‌لِلّهِ ما فِي‌السَّمواتِ وَالاَْرْضِ...!» (1 / حديد)

موجودات عالم چه عقلاء و چه غيرعقلاء همه خدا را به تمام معني كلمه و به حقيقت معني كلمه تسبيح مي‌گويند. تسبيح تمامي موجوداتي كه در آسمان‌ها و زمين هست، تسبيح با زبان و تنزيه به حقيقت معناي كلمه است، هر چند كه ما زبان آن‌ها را نفهميم. نفهميــدن ما دليــل بر اين نيست كه جمــادات زبــان نــدارنــد. قــرآن كــريــم تصـريح دارد بر اين كـه تمامي موجودات زبان دارند.

«تَسْبيح» به معنـاي منــزه داشتن اســت، و منــزه داشتن خــدا به ايــن است كه هر چيزي را كه مستلزم نقــص و حاجت و نـاسـازگـار با سـاحـت كمال او باشد، از ســاحــت او نفــي كنــي و معتقــد بــاشــي كه خــداي تعــالي داراي چنين صفات و اعمالي نيســت. (1)

عبادت تكويني كل موجودات (125)

عبـــادت خـــاص امــــت هــر پيــامبــر

«لِكُلِّ اُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكا هُمْ ناسِكُوهُ...،»