راز بندگی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 61

«قَــدْ نَــري تَقَلُّــبَ وَجْهِـكَ فِـي السَّمــاءِ فَلَنُــوَلِّيَنَّــكَ قِبْلَــةً تَـرْضيهــا...،»

«ما تو را ديديم كه رو در آسمان مي‌چرخاندي، پس به زودي تو را به سوي قبله‌اي برمي‌گــردانيــم كــه دوسـت مي‌داري، اينــك روي خود به طرف مسجدالحرام كــن و هر جا بوديد رو بــدان سـو كنيد... .» (144 / بقره)

توجّه عبادتي به سوي خداي سبحان، اگر بخواهيم از چهارديواري قلب و ضمير

(130) راز بنـدگي

تجاوز كند، و به صورت فعلي از افعال درآيد ـ با اين كه فعل جز با ماديّات سر و كار ندارد ـ به نــاچــار بــايـد اين تـوجّـه بر سبيـل تمثل صورت بگيرد.

ســاده‌تــر بگــوئيــم، از يــك ســو مي‌خــواهيــم، بــا عبـادت متـوجّـه به خدا شــويــم، و از ســوي ديگــر خــدا در جهتــي و طــرفي قــرار ندارد، پس به نــاچـار بــايــد عبـــــادت مــا بــر سبيــل تمثــــل و تجســــم درآيـــــد.

به اين طور كه نخست توجّهات قلبي ما با اختلافي كه در خصوصيات آن (از خضوع و خشوع و خوف و رجا و عشق و جذبه و امثال آن) است، در نظر گرفته شود و بعد همـان خصوصيـات را با شكل و قيافه‌اي كه مناسبش باشد، در فعل خود منعكس كنيم.

مثلاً براي اين كه ذلّت و حقارت قلبي خود را به پيشگاه مقدّس او ارائه داده باشيم، به سجده افتيم، و با اين عمل خارجي از حال دروني خود حكايت كنيم. و يا اگر خواسته

روح عبادت و تجسم و تمثل ظاهري آن (131)

باشيم احترام و تعظيمي كه در دل از او داريم، حكايت كنيم، به صورت ركوع درآييم، و چون بخواهيم حالت فدايي بودن خود را به پيشگاهش عرضه كنيم، دور خانه‌اش بگرديم، و چون بخواهيم او را تكبير و بزرگداشت كنيم، ايستاده عبادتش كنيم، و چون بخواهيم براي تشرف به درگاهش خود را تطهير كنيم، اين مراسم را با غسل و وضو انجام دهيم، و از اين قبيل تمثل‌هاي ديگر.