راز بندگی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 85

تأثير ذكر خدا در آرامش قلب (177)

مشــاهــده آيتـي و برخـوردن بـه حجتـي بـاشد، و يا به شنيدن كلمه‌اي صورت گيرد.

شاهدش اين است كه بعد از آن كه مي‌فرمايد: «كساني كه ايمان آورده و دل‌هايشان به يــاد خدا آرامش مي‌گيرد،» به عنوان قــاعــده كلّــي مي‌فــرمــايــد: «...اَلا بِـذِكْـرِ اللّهِ تَطْمَئِـنُ‌الْقُلُوبُ ـ با ياد خدا دل‌ها آرام مي‌گيرد.»

اين خود قاعده‌اي عمومي است كه شامل همه نوع ذكر مي‌شود، چه اين كه ذكر لفظي باشد و چه غير آن. اين كه فرمود: «با ياد خدا دل‌ها آرام مي‌گيرد،» تنبيهي است براي مردم بـه ايـن كـه متـوجّـه پـروردگـار خـود بشوند، و با ياد او دل‌هاي خود را راحت سازند.

ياد او براي نفسي كه اسير حوادث است، و همواره در جستجوي ركن وثيقي است كه سعادت او را ضمانت كند، و نفسي كه در كار خود متحيّر است و نمي‌داند كه به كجا مي‌رود و به كجايش مي‌برند و براي چه آمده، مايه انبساط و آرامش است. آن چنان كه

(178) راز بنـدگي

نــوش دارو مــايــه راحتي و آرامش مارگزيده است و مارگزيده بدان اعتماد مي‌كند، و خود را به آن مي‌رساند، و پس از به كار بردن آن فورا احساس نشاط و سلامتي مي‌كند، نفس نيز از يـاد خــدا اين احساس را مي‌نمايد.

هر قلبي با ذكر خدا اطمينان مي‌يابد و قلق و اضطرابش تسكين پيدا مي‌كند. و اين حكمي است عمومي و هيچ قلبي از آن مستثنا نيست مگر اين كه كار قلب به جايي برسد كــه در اثـر از دسـت دادن بصيـرت و رشــدش ديگــر نتــوان آن را قلــب نــاميــد، كـه چنيـن قلبي از ياد خـــدا گـريـزان و از نعمـت آرامش و سكـون محروم خواهد بود.

از ظــاهـر آيــه انحصــاري بودن اين مطلب فهميده مي‌شود كه دل‌ها جز به ياد خدا بـه چيز ديگري اطمينان نمي‌يــابنـد. (1)

1- الميــزان ج 2، ص 266 .