راز بندگی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 89

تأثير ذكر در سرنوشت انسان (185)

ذكري كه غايت و نتيجه نماز است، ذكر قلبـي است.

ذكري كه به معناي استحضار است، يعني استحضار ياد خدا در ظرف ادراك، بعد از آن كــه بــه خـاطـر فــرامــوشي از ذهــن غـايب شــده بــود، و يــا به معنـاي ادامه استحضـار است.

ايــن دو قســم از ذكــر بهتــرين عملــي است كه صــدورش از انسان تصور شود، و از همه اعمــال خيــر قــدر و قيمــت بيشتــري دارد، و نيــز از همه انواع عبادت‌ها اثر بيشتري در سرنوشت انسان دارد، چون ياد خدا به اين دو جور كه گفته شد، آخرين مرحله سعادتي است كه براي انسان‌ها در نظر گــرفتــه شــده، و نيز كليد همه خيرات است.

(186) راز بنـدگي

«وَ لَذِكْرُ اللّهِ اَكْبَرُ،» اثر ديگري از نماز را بيان مي‌كند، و اين كه آن اثر، بزرگ‌تر از اثر قلبــي است. در نتيجه جمله «وَ لَذِكْرُ اللّهِ اَكْبَرُ،» به منــزلــه تــرقــي دادن مطلــب است، و البتــه منظــور از ذكر در آن جملــه نيز همــان ذكر قلبي است كه گفتيم از نمــاز حــاصــل مي‌شــود.

مثل ايــن كه فــرمــوده ـ نمــاز بگــذار تــا تو را از فحشــا و منكــر بازدارد، بلكــه آن‌چه عــايــد تو مي‌كنــد، بيش از اين حرف‌هاست، چون مهم‌تر از نهي از فحشا و منكر اين است كه تو را به ياد خـــدا مي‌انــدازد، و اين مهــم‌تر است، براي اين كه ذكر خــدا بــزرگ‌تــرين خيري است كه ممكن است به يك انسان برسد. و چون ذكــر خــدا كليــد همه خيــرات است، و نهــي از فحشــا و منكـرات نسبــت بــه آن فــايــده‌اي جــــزئــــي اســـت. (1)

تأثير ذكر در سرنوشت انسان (187)

فــرامــوشي خـــدا : فـرامـوشـي شخصيــت انســانـي

«وَ لا تَكُـونُـوا كَالَّذينَ نَسُـوا اللّهَ فَاَنْسيهُمْ اَنْفُسَهُمْ...!»