ترجمه کتاب الغیبة صفحه 147

می‌گوییم که خداوند تبارک و تعالی زمانی که ایشان را مبعوث فرمود و پیش از آن‌که وظیفه رسالت را ادا کند آسیب‌های مردم را از ایشان دور کرد، پس لازم است که امام هم مثل پیامبر باشد [و خداوند پیش از این‌که قیام کند، او را از گزند دیگران حفظ کند].

می‌گوییم: منع [خداوند] دو نوع است: یکی این‌که منافاتی با تکلیف نداشته باشد، به عبارت دیگر [مکلف را] وادار به ترک گناه نکند [چون لازمه تکلیف این است که مکلف مختار باشد]. و نوع دیگر این‌که منجر به منافات با تکلیف بشود [و با تکلیف منافات داشته باشد].

امّا نوع اول

پروردگار این منع را انجام داده است، به این ترتیب که به وسیله نهی از ظلم به ایشان، مردم را از آزار حضرت منع کرده و نسبت به فرمانبرداری و فروتنی و پذیرش امر و نهی ایشان تشویق و ترغیب فرموده که مکلف در مورد هیچ کدام از اوامرش سرپیچی نکند و به هر چیزی که موجب تقویت و استحکام دستورهای ایشان و سلطنت حضرت [در قلوب مردم]می‌شود کمک کند؛ که هیچ کدام از این‌ها با تکلیف منافات ندارند.

بنابراین اگر کسی در این موارد سرپیچی کرده و کاری که غرض مطلوب [یعنی ولم یفعل ما یتمّ معه الغرض المطلوب، یکون قد أتی من قبل نفسه لا من قبل خالقه.

والضرب الآخر أن یحول بینهم وبینه بالقهر والعجز عن ظلمه وعصیانه، فذلک لا یصحّ اجتماعه مع التکلیف فیجب أن یکون ساقطاً.

فأمّا النبیّ‌صلی الله علیه وآله فإنّما نقول یجب أن یمنع اللَّه منه حتّی یؤدّی الشرع، لأنّه لا یمکن أن یعلم ذلک إلّا من جهته، فلذلک وجب المنع منه.

ولیس کذلک الإمام، لأنّ علّة المکلّفین مزاحة فیما یتعلّق بالشرع، والأدلّة منصوبة علی ما یحتاجون إلیه، ولهم طریق إلی معرفتها من دون قوله، ولو فرضنا أنّه ینتهی الحال إلی حدّ

هدایت و سعادتمندی] با آن به دست می‌آید را انجام نداد، این از قِبَل خود اوست نه از طرف خالق جلّ جلاله.

امّا نوع دوم