ترجمه کتاب الغیبة صفحه 298

علی بن ابی حمزه گفت: جانم به فدای شما درست فرمودید، به همین ترتیب از جد شما شنیدم که می‌فرمودند. و همچنین ادله عقلی و شرعی که اقامه کردیم در باب این‌که زمان هرگز از وجود امام [و حجّت خدا] خالی نمی‌شود هم این قول بی‌پایه و اساس را باطل می‌کند.

وما دلّلنا علیه من أنّ الزّمان لا یخلو من إمام عقلاً وشرعاً یفسد هذا القول أیضاً.

189 - فأمّا تمسّکهم بما روی:

«تَمَسَّکُوا بِالأَوَّلِ حَتّی یَصِحَّ لَکُمُ الآخَرُ»؛

فهو خبر واحد، ومع هذا فقد تأوّله سعد بن عبد اللَّه بتأویل قریب قال: قوله: «تمسّکوا بالأوّل حتّی یظهر لکم الآخر» هو دلیل علی إیجاب الخلف، لأنّه یقتضی وجوب التمسّک

امّا [نکته دیگر در مورد این‌ها] این‌که تمسک و استدلال کرده بودند به روایت ذیل که:

2 / 189 - متمسک و معتقد به اوّل باشید تا این‌که [امامت] دیگری برای شما تصحیح شود،(139) این خبر از جمله اخبار آحاد و خبر واحد است [و خبر واحد هم به تنهایی و بدون قرائن قابل اعتماد نیست] با این وصف سعد بن عبداللَّه این را به گونه‌ای نزدیک به واقع تأویل کرده است، او گفته است: این‌که فرموده: به امامت اولی [قبلی]متمسک و معتقد باشید تا این‌که امام دیگر ثابت شود. این عبارت خود دلیل خوبی است بر این‌که وجود جانشین و خلف واجب است، چون این عبارت اقتضا می‌کند که اعتقاد به امامت امام قبلی همچنان واجب باشد و این‌که هرگاه امام بعدی در پس پرده غیبت و تقیّه باشد، از احوال او بحث نشود تا این‌که خداوند متعال اذن ظهور او را صادر بالأوّل ولا یبحث عن أحوال الآخر إذا کان مستوراً غائباً فی تقیّة حتّی یأذن اللَّه فی ظهوره، ویکون الّذی یظهر أمره ویشهر نفسه، علی أنّ القائلین بذلک قد انقرضوا والحمد للَّه.

وأمّا من قال بإمامة الحسن‌علیه السلام وقالوا: انقطعت الإمامة کما انقطعت النبوّة.

فقولهم باطل بما دلّلنا علیه من أنّ الزّمان لا یخلو عن إمام عقلاً وشرعاً وبما بیّناه من أنّ الأئمّة اثنا عشر، وسنبیّن صحّة ولادة القائم‌علیه السلام بعده، فسقط قولهم من کلّ وجه، علی أنّ هؤلاء قد انقرضوا بحمد اللَّه.

وقد بیّنا فساد قول الذاهبین إلی إمامة جعفر بن علیّ من الفطحیّة الّذین قالوا بإمامة عبد اللَّه بن جعفر [لما مات الصادق‌علیه السلام، فلمّا مات عبد اللَّه ولم یخلف ولداً رجعوا إلی القول