- مقدمه مترجم 1
- مقدمه ناشر 1
- تولد تا هجرت به بغداد 2
- بغداد 3
- ورود شیخ طوسی به بغداد و زعامت شیخ مفید 4
- رحلت شیخ مفید و زعامت سیّد مرتضی 4
- حوادث تلخ بغداد 5
- رحلت سیّد مرتضی و زعامت شیخ طوسی 5
- هجرت شیخ به نجف 6
- شاگردان شیخ طوسی 7
- آثار قلمی شیخ 9
- فهرست موضوعی کتابهای شیخ 10
- چند سطری درباره کتاب حاضر 16
- چند نکته پیرامون این ترجمه 17
- مقدمه مؤلف 19
- فصل اوّل: بحث در غیبت امام زمانعلیه السلام 20
- بحث در غیبت امام زمان «ع» 21
- طریق اول 21
- طریق دوم 22
- اصل اوّل: «وجوب و لزوم امامت» 24
- اشکال اول 25
- اشکالات مخالفان امامت 25
- اشکال دوم 26
- اشکال سوم 26
- سؤال 27
- جواب اشکال اول 27
- پاسخ 27
- اشکال 27
- پاسخ 28
- جواب اشکال دوم 29
- جواب اشکال سوم 30
- قلناالّذی نقوله أنّ وجود الإمام المنبسط الید إذا ثبت أنّه لطف لنا علی ما دلّلنا علیه ولم یکن إیجاده فی مقدورنا لم یحسن أن نکلّف إیجاده لأنّه تکلیف ما لا یطاق، وبسط یده وتقویة سلطانه قد یکون فی مقدورنا وفی مقدور اللَّه، فإذا لم یفعل اللَّه تعالی علمنا أنّه غیر واجب علیه وأنّه واجب علینا، لأنّه لا بد من أن یکون منبسط الید لیتمّ الغرض بالتکلیف، وبیّنا بذلک أنّ بسط یده لو کان من فعله تعالی لقهر الخلق علیه، والحیلولة بینه وبین أعدائه وتقویة أمره بالملائکة رُبما أدّی إلی سقوط الغرض بالتکلیف، وحصول الإلجاء، فإذاً یجب علینا بسط یده علی کلّ حال وإذا لم نفعله أتینا من قبل نفوسنا. 34
- اشکال 34
- پاسخ 35
- اشکال 36
- اشکال 36
- پاسخ 36
- پاسخ 37
- پاسخ 38
- اشکال 38
- اشکال 39
- پاسخ 39
- سؤال 40
- پاسخ 41
- وأمّا الّذی یدلّ علی الأصل الثانی 45
- اصل دوم: «عصمت امام» 45
- اصل سوم: خارج نبودن حقّ از میان امّت اسلامی 46
- ادله فساد اعتقاد کیسانیه ادله فساد اعتقاد کیسانیه 47
- اشاره 47
- دلیل اول 47
- شهادت حجرالاسود(17) به امامت امام سجادعلیه السلام 48
- شهادت حجرالاسود(16) به امامت امام سجادعلیه السلام 48
- دلیل دوم 49
- دلیل سوم 49
- دلیل چهارم 49
- پاسخ 50
- سؤال 50
- اشکال 50
- پاسخ 51
- ردّ اعتقاد ناووسیه 52
- ردّ اعتقاد واقفیه 52
- اخبار شهادت امام کاظمعلیه السلام 53
- تصریح امام کاظم بر امامت امام رضاعلیهما السلام 63
- پاسخ 73
- ادله امامت امام کاظمعلیه السلام و ردّ نظر واقفیه 73
- سؤال 73
- امّا آنچه که واقفیه روایت کردهاند: 74
- توضیح خبر 75
- توضیح خبر 77
- توضیح خبر 79
- توضیح خبر 80
- توضیح خبر 81
- توضیح خبر 82
- توضیح خبر 83
- توضیح خبر 85
- توضیح خبر 86
- توضیح خبر 88
- توضیح خبر 89
- توضیح خبر 90
- توضیح خبر 91
- توضیح خبر 92
- توضیح خبر 93
- توضیح خبر 94
- توضیح خبر 94
- توضیح خبر 95
- توضیح خبر 96
- توضیح خبر 96
- توضیح خبر 97
- توضیح خبر 98
- توضیح خبر 99
- توضیح خبر 100
- توضیح خبر 101
- توضیح خبر 101
- توضیح خبر 102
- توضیح خبر 103
- توضیح خبر 104
- توضیح خبر 105
- توضیح دو خبر 106
- توضیح خبر 107
- توضیح خبر 108
- توضیح خبر 109
- توضیح خبر 109
- توضیح خبر 110
- عوامل پیدایش واقفیه 111
- روایاتی که در طعن راویان واقفه آمده است 116
- بیان بعضی از معجزات امام علی بن موسی الرضاعلیه السلام 122
- ایجاد شبهه توسط مخالفان در مورد ولادت امام زمانعلیه السلام 129
- شبهه 129
- جواب شبهه 130
- شبهه 132
- جواب شبهه 133
- رد سایر فرقههایی که قائل به امامت غیر ولی عصرعلیه السلام هستند 136
- فلسفه و حکمت غیبت 140
- فلسفه و حکمت غیبت 140
- اشکال 141
- پاسخ 142
- امّا نوع اول 147
- امّا نوع دوم 147
- پاسخ 150
- اشکال 151
- پاسخ 152
- پاسخ 153
- اشکال 153
- سؤال 154
- وضعیت اجرای حدود الهی در زمان غیبت 154
- پاسخ 154
- پاسخ به این دو ادّعا 156
- چگونگی تشخیص اعتقاد حقّ در زمان غیبت 157
- سؤال 157
- پاسخ 158
- سؤال 159
- پاسخ 160
- نظر سیّد مرتضی 160
- علت غیبت حضرت از شیعیان و دوستداران 161
- علت غیبت حضرت از شیعیان و دوستداران 161
- جواب میگوییم 164
- اگر گفته شود 164
- اشکال 165
- پاسخ 166
- پاسخ 167
- اشکال 167
- اشکال 168
- پاسخ 168
- نظر مرحوم سیّد مرتضی 168
- «مخفی بودن ولادت حضرت صاحب الزمان امری غیر عادی نبوده است» 170
- اشکال 172
- پاسخ 172
- اشکال 173
- «مخفی بودن مکان امام زمانعلیه السلام» 173
- پاسخ 174
- «چند مثال» 175
- «غیبت حضرت موسیعلیه السلام» 176
- «غیبت حضرت یوسفعلیه السلام» 176
- «غیبت حضرت یونسعلیه السلام» 176
- «غیبت صاحب حمار» 177
- «غیبت اصحاب کهف» 177
- اخبار معمّرین [کهن سالان] 178
- اشکال 178
- وجه اول 179
- پاسخ 179
- اخبار کهنسالان عرب و عجم که در کتب تاریخ از آنها یاد شده است. 180
- «لقمان بن عاد» 181
- «ربیع بن ضبع» 183
- «مستوغر بن ربیعه» 185
- «اکثم بن صیفی» 185
- «درید بن صمة» 188
- «محصن بن غسان» 188
- «حارث بن مضاض جرهمی» 190
- «عمرو بن حممّه دوسیّ» 190
- «عبد المسیح بن بُقیله غسّانی» 191
- «نابغة جعدی» 193
- «ابوطمحان قینیّ» 195
- «زهیر بن جناب» 196
- «ذو الاصبع عدوانی» 196
- «دوید بن نهد» 197
- «حارث بن کعب» 198
- «کهنسالان فارس و عجم» 200
- «عمرو بن عامر مزیقیا» 201
- «یعرب بن قحطان» 201
- «عمرو بن لُحیّ» 202
- «جلهمة بن أدد» 202
- «دلیل دیگر بر امامت حضرت صاحب الزمانعلیه السلام» 206
- «روایات عامه در اینکه ائمّهعلیهم السلام دوازده نفرند» 207
- «روایات خاصه [شیعه] در اینکه امامان، دوازده نفر هستند» 212
- متن لوح فاطمهعلیها السلام متن لوح فاطمهعلیها السلام 217
- اشاره 217
- اشکال 233
- جواب اشکال 233
- «روایات ائمّه در مورد غیبت امام زمانعلیه السلام» 234
- اشکال 247
- پاسخ 248
- مهدیعلیه السلام از فرزندان علی و فاطمهعلیهما السلام 255
- مهدیعلیه السلام از اولاد و نسل امام حسینعلیه السلام 257
- اشاره 260
- بطلان قول کسانی که معتقدند مهدی کسی غیر از 260
- پاسخ 260
- اشکال 260
- ابطال قول کسانی که بر امام صادقعلیه السلام توقف کرده 266
- واقفیه و بطلان اعتقادشان 269
- ابطال قول محمدیه 269
- امامت امام حسن عسکریعلیه السلام 270
- فوت سیّد محمّد در زمان حیات پدرش امام هادیعلیه السلام 271
- معجزات امام حسن عسکریعلیه السلام 274
- ردّ کسانی که معتقدند امام حسن عسکریعلیه السلام از دنیا نرفته و همان مهدی است. 289
- ردّ کسانی که میگویند امام حسن عسکریعلیه السلام پس از مرگ زنده میشود 291
- ردّ کسانی که معتقد به فترت پس از شهادت امام حسن عسکریعلیه السلام شدهاند 293
- ردّ کسانی که بعد از امام حسن عسکریعلیه السلام به امامت جعفر بن علی 294
- ردّ کسانی که گفتهاند امام حسن عسکریعلیه السلام فرزند نداشت 295
- رد امامت جعفر بن علی [جعفر کذاب] و اثبات اینکه امامت پس از حسن و حسین «در دو برابر هرگز جمع نمیشود» 299
- ردّ کسانی که گفتهاند پس از امامت امام حسنعلیه السلام، امامت منقطع شده است. 299
- «امّا در اینکه جعفر بن علی معصوم نبوده» 300
- ردّ کسانی که به سیزده امام اعتقاد داشتهاند 302
- تذکّر 302
- فصل اوّل: بحث در غیبت امام زمانعلیه السلام 303
- زمان ظهور و خروج حضرتعلیه السلام 306
- اخباری که ظاهراً با اخبار بالا منافات دارند 308
- اخباری که ظاهراً با اخبار بالا منافات دارند 308
- توجیه این اخبار 310
- توضیح و توجیه این اخبار 312
- پاسخ 313
- اشکال 313
- فصل دوم: اثبات ولادت حضرت صاحب الزمانعلیه السلام 314
- اثبات ولادت حضرت صاحب الزمان «ع» 314
- فصل سوم: اخبار کسانی که صاحب الزمانعلیه السلام را زیارت کردهاند 339
- اخبار کسانی که صاحب الزمان «ع» را زیارت کردهاند 340
- «متن نسخه دفتری که از ناحیه حضرت صادر شده است» 362
- معجزات حضرت در زمان غیبت 367
- فصل چهارم: در معجزات صاحب الزمانعلیه السلام در زمان غیبت 367
- توقیعات وارده از حضرت صاحب الزمانعلیه السلام 370
- فصل پنجم: عواملی که مانع از ظهور صاحب الامرعلیه السلام شده است 406
- علّتی که مانع از ظهور صاحب الامر «ع» شده است 407
- علّتی که مانع از ظهور صاحب الامر «ع» شده است 407
- اشکال 407
- پاسخ 408
- اشکال 409
- جواب 409
- اشکال 410
- پاسخ 410
- اخبار سفرای امام «ع» در زمان غیبت 421
- فصل ششم: اخبار سفیران امامعلیه السلام در زمان غیبت 421
- سفیران مورد تأیید 423
- حمران بن اعین 423
- مفضل بن عمر 423
- معلّی بن خنیس 424
- نصربن قابوس لخمی 425
- ومنهم نصر بن قابوس اللّخمی: 425
- محمّد بن سنان 426
- عبداللَّه بن جندب بجلی 426
- علی بن مهزیار اهوازی که مورد ستایش بود 427
- عبدالعزیز بن مهتدی قمی اشعری 427
- علی بن جعفر همّانی 429
- ایوب بن نوح بن درّاج 429
- ابو علی حسن بن راشد 430
- صالح بن محمدبن سهل همدانی 431
- سفیران سرزنش شده که مورد تأیید نبودهاند 431
- علی بن ابی حمزه بطائنی، و زیاد بن مروان قندی، و عثمان بن عیسی رواسی 432
- فارس بن حاتم بن ماهویه القزوینی 432
- احمد بن هلال عبرتائی 433
- اوّل: ابو عمرو عثمان بن سعید عمری قدس سره 434
- نواب خاص حضرت 434
- عثمان بن سعید عمری 434
- ابوجعفر محمّد بن عثمان بن سعید العمریّ 439
- ابوالقاسم حسین بن روح 447
- چند توقیع از توقیعات حضرت حجّتعلیه السلام 452
- چند توقیع از توقیعات حضرت حجّتعلیه السلام 452
- نسخه طومار [اهالی قم] مسائل محمّد بن عبداللَّه بن جعفر حمیری خطاب به حضرت حجّتعلیه السلام 454
- توقیع 456
- توقیع 456
- توقیع 457
- توقیع 457
- توقیع 458
- توقیع 458
- توقیع 459
- توقیع 460
- توقیع 460
- پاسخ 461
- توقیع 461
- پاسخ 462
- پاسخ 463
- پاسخ 463
- پاسخ 464
- پاسخ 465
- پاسخ 465
- پاسخ 465
- پاسخ 466
- پاسخ 466
- پاسخ 467
- پاسخ 468
- پاسخ 468
- پاسخ 468
- سؤال 469
- پاسخ 469
- ادامه بحث در مورد فضایل حسین بن روح 470
- ابوالحسن علی بن محمّد سَمُری 478
- ذکر مذمومین و سرزنش شدگان 482
- ابو محمّد معروف به شریعی 482
- ذکر مذمومین و سرزنش شدگان 482
- محمّد بن نصیر نمیری 483
- احمد بن هلال کرخی 484
- ابو طاهر محمّد بن علی بن بلال 485
- حسین بن منصور حلاج 486
- ابن ابی عزاقر 488
- توقیعی که در طعن و لعن ابن ابی عزاقر خارج شد 496
- متن توقیع شریف 497
- در بیان ماجرای ابی بکر بغدادی برادر زاده شیخ ابی جعفر محمّد بن عثمان عمری و حکایت ابی دلف مجنون 499
- ابو الحسین محمّد بن جعفر اسدی رحمه الله 503
- احمد بن اسحاق و ابراهیم بن محمّد همدانی و احمد بن حمزة بن یسع 504
- فصل هفتم: در بیان عمر شریف حضرتعلیه السلام 505
- در بیان عمر شریف حضرت «ع» 505
- نشانههای پیش از قیام و ظهور امام زمانعلیه السلام 509
- فصل هشتم: در بیان پارهای از صفات، سیره و اخلاق حضرت صاحب الزمانعلیه السلام 537
- برخی از صفات و مقامات حضرت صاحب الزمان «ع» 537
- فهرست منابع ترجمه غیبت شیخ طوسی 548
- پی نوشت ها 552
فقالت: یقول لک - ولم تذکر أحداً - لا تخاشن أصحابک وشرکاءک ولا تلاحهم، فإنّهم أعداؤک ودارهم، فقلت لها: من یقول؟ فقالت: أنا أقول، فلم أجسر لما دخل قلبی من الهیبة أن أراجعها، فقلت أیّ أصحابی تعنین؟ فظننت أنّها تعنی رفقائی الّذین کانوا حجّاجاً معی
وقتی که این مسائل را دیدم، شکّ به قلبم راه پیدا کرد و به وضع موجود مشکوک شدم، بنابراین با پیرزن ملاطفت کردم و دوست داشتم که از مردی که میآمد خبر به دست بیاورم. به پیرزن گفتم: ای فلانی! دلم میخواهد مسائلی را از تو بپرسم، بیآنکه رفقای من در جریان قرار بگیرند و دوستانم نباشند ولی این امر برای من ممکن نیست، دوست دارم وقتی که دیدی من در خانه تنها هستم به اتاق ما بیایی تا اینکه مسألهای را از تو بپرسم، او هم فوراً به من گفت: من قصد داشتم که رازی را برای تو بازگو کنم امّا به خاطر کسانی که همراه تو بودند نتوانستم. گفتم: چه میخواستی بگویی؟ گفت: به تو میگوید - واسم کسی را نبرد - با اصحاب و همراهانت و شریکانت درشتی و مخاصمه نکن و با آنها مدارا کن چون که دشمنان تو هستند. گفتم: چه کسی این را میگوید؟ گفت: خودم میگویم. من دیگر جسارت نکرده و دوباره نپرسیدم، چرا که هیبت و عظمتی که در درون قلبم ایجاد شده بود مانع شد تا دوباره سؤال کنم. گفتم: کدام اصحاب و دوستانم را میگویی؟ گمان کردم که مقصود او یارانی هستند که با من به سفر حجّ آمدهاند، گفت: قالت: شرکاؤک الّذین فی بلدک وفی الدار معک، وکان جری بینی وبین الّذین معی فی الدار عنت فی الدّین، فسعوا بی حتّی هربت واستترت بذلک السبب فوقفت علی أنّها عنت أولئک، فقلت لها: ما تکونین أنت من الرضا؟
فقالت: کنت خادمة للحسن بن علیّعلیه السلام فلمّا استیقنت ذلک قلت: لأسألنها عن الغائبعلیه السلام فقلت: باللَّه علیک رأیته بعینک، فقالت: یا أخی لم أره بعینیّ فإنّی خرجت وأختی حبلی وبشّرنی الحسن بن علیّعلیه السلام بأنّی سوف أراه فی آخر عمری، وقال لی: تکونین له کما کنت لی، وأنا الیوم منذ کذا بمصر وإنّما قدّمت الآن بکتابه ونفقة وجّه بها إلیّ علی یدی رجل من
کسانی که در شهر تو شریک بودند و الآن هم در این خانه با تو هستند. بین من و همراهانم در سفر حجّ بر سر مذهب و اعتقادات، اختلافی در گرفت و آنها پشت سر من سخن چینی کردند، به همین دلیل فرار کرده و مخفی شدم و اینجا فهمیدم که منظور پیرزن از اصحاب همین اشخاص است.
بعد از پیرزن پرسیدم: تو با امام رضاعلیه السلام چه نسبتی داری؟ گفت: من خدمتکار امام حسن عسکریعلیه السلام بودم. وقتی یقین کردم که او از جمله دوستداران اهل بیتعلیهم السلام است، با خودم گفتم: از امام غائبعلیه السلام از او میپرسم. بنابراین گفتم: تو را به خدا قسم میدهم که به چشم خودت ایشان را دیدهای؟ گفت: ای برادر! من او را به چشم خودم ندیدهام، چون وقتی که از خانه امام حسن عسکریعلیه السلام بیرون آمدم، خواهرم حامله بود(162) امّا امام حسن عسکریعلیه السلام به من مژده داد که در آخر عمرم حضرت را میبینم و به من فرمودند: در نزد قائمعلیه السلام چنان خواهی بود که در نزد من هستی.
قبلاً مدّتی در مصر بودم و الآن به حجّ و مکه آمدهام، آن هم به خاطر نامه و خرجی که سی دینار بود و حضرت توسط مردی از اهالی خراسان که نمیتوانست به عربی أهل خراسان لا یفصح بالعربیّة، وهی ثلاثون دیناراً وأمرنی أن أحجّ سنتی هذه فخرجت رغبة منّی فی أن أراه. فوقع فی قلبی أنّ الرجل الّذی کنت أراه یدخل ویخرج هو هو.
فأخذت عشرة دراهم صحاحاً، فیها ستّة رضویّة من ضرب الرضاعلیه السلام قد کنت خبأتها لألقیها فی مقام إبراهیمعلیه السلام، وکنت نذرت ونویت ذلک، فدفعتها إلیها وقلت فی نفسی أدفعها إلی قوم من ولد فاطمةعلیها السلام أفضل ممّا ألقیها فی المقام وأعظم ثواباً، فقلت لها:
ادفعی هذه الدراهم إلی من یستحقّها من ولد فاطمةعلیها السلام وکان فی نیّتی أنّ الّذی رأیته هو الرجل، وإنّما تدفعها إلیه، فأخذت الدراهم وصعدت وبقیت ساعة ثمّ نزلت، فقالت: یقول لک: لیس لنا فیها حقّ اجعلها فی الموضع الّذی نویت، ولکن هذه الرضویّة خذ منّا بدلها وألقها فی الموضع الّذی نویت، ففعلت وقلت فی نفسی: الّذی أمرت به عن الرجل.
صحبت کند به من رسانده بودند و [در نامه] به من امر فرموده بودند که امسال به حجّ مشرف میشوم و من هم از شدت اشتیاق زیارت حضرت از مصر خارج شدم.
در همین حین به دلم افتاد که مردی را که میدیدم وارد و خارج میشود، همان حضرت است. ده درهم صحیح که شش عدد آن سکه ضرب شده به نام امام رضاعلیه السلام بود و نذر کرده بودم که آنها را در مقام ابراهیم بیندازم و به همین منظور در همیان پنهان کرده بودم را به پیرزن دادم و با خودم گفتم که این پولها را به فرزندان فاطمهعلیها السلام بدهد بهتر از این است که در مقام ابراهیم بیندازم و ثوابش هم بیشتر است، بنابراین به او گفتم: این درهمها را به کسی از اولاد فاطمهعلیها السلام که نیازمند و مستحق به آن باشد پرداخت کن. در نیّتم این بود که پیرزن درهمها را به همان مردی میدهد که من دیدهام. پیرزن درهمها را گرفت و به طبقه بالا و اتاق خودش رفت و ساعتی بعد برگشت پایین و گفت: به تو میفرماید: ما حقی در این درهمها نداریم، آنها را همان جایی که نیت کردهای [مقام ابراهیم] قرار بده، امّا در مورد سکه رضویّه، بدلش را [به همان مقدار] از ما بگیر، بعد در آنجا که نیت داشتی بینداز. من هم عیناً همین کار را کردم و با خودم گفتم: آنچه که پیرزن امر کرد از طرف همان مرد است.