ترجمه کتاب الغیبة صفحه 410

اشکال

ما از کجا و به چه وسیله‌ای بفهمیم که وقت ظهور ایشان، خوف و ترس از جان حضرت مرتفع شده و از بین رفته است؟ آیا به وسیله وحی؟ که به امام وحی نمی‌شود. أو بعلم ضروریّ؟ فذلک ینافی التکلیف، أو بأمارة توجب علیه الظنّ؟ ففی ذلک تغریر بالنفس.

قلنا: عن ذلک جوابان:

أحدهما أنّ اللَّه تعالی أعلمه علی لسان نبیّه‌صلی الله علیه وآله وأوقفه علیه من جهة آبائه‌علیهم السلام زمان غیبته المخوفة، وزمان زوال الخوف عنه، فهو یتّبع فی ذلک ما شرّع له وأوقف علیه، وإنّما أخفی ذلک عنّا لما فیه من المصلحة، فأمّا هو فهو عالم به لا یرجع [فیه إلی الظنّ.

والثانی أنّه لا یمتنع أن یغلب علی ظنّه بقوّة الأمارات بحسب العادة قوّة سلطانه، فیظهر

یا به وسیله علم بدیهی و ضروری که نیازی به تعمق و تفکّر ندارد؟ این هم خیلی واضح و روشن است که با تکلیف منافات دارد. یا به وسیله اماره(180) و نشانه‌ای که موجب ظنّ و گمان ایشان بشود؟ که در این هم به زیان جان حضرت است و جان امام‌علیه السلام را به خطر می‌اندازد.

پاسخ

ما برای این اشکال دو جواب داریم:

اوّل این‌که خداوند متعال به وسیله علم و بیان رسول خداصلی الله علیه وآله و پدران بزرگوار امام زمان‌علیهم السلام زمان غیبت که هنگام ترس است و زمان از بین رفتن ترس و فرا رسیدن زمان ظهور و قیامش را آگاه فرموده و به آن حضرت خبر داده است. حضرت هم در مورد آنچه که آگاه شده و به او دستور داده شده تابع پدران بزرگوارش و رسول خداست. امّا به جهت مصالحی این امر بر ما مخفی شده، لکن خود حضرت‌علیه السلام چون عالم به این مسأله هستند، دیگر به اماره و نشانه مراجعه نمی‌کنند.

دوم این‌که [اگر فرض کنیم که امام‌علیه السلام در مورد وقت ظهور به ظن غالب خود عمل کنند] ممکن است که گمان غالب حضرت به کمک اماره و علایم [به این نتیجه برسد] که قوت و قدرت برای حاکمیت و سلطنت ایشان مهیا و آماده است. بنابراین در آن زمان عند ذلک ویکون قد أعلم أنّه متی غلب فی ظنّه کذلک وجب علیه، ویکون الظنّ شرطاً والعمل عنده معلوماً، کما نقوله فی تنفیذ الحکم عند شهادة الشهود، والعمل علی جهات القبلة بحسب الأمارات والظّنون، وإن‌وجوب التنفیذ للحکم والتوجّه إلی القبلة معلومین، وهذا واضح بحمد اللَّه.