- مقدمه مترجم 1
- مقدمه ناشر 1
- تولد تا هجرت به بغداد 2
- بغداد 3
- رحلت شیخ مفید و زعامت سیّد مرتضی 4
- ورود شیخ طوسی به بغداد و زعامت شیخ مفید 4
- رحلت سیّد مرتضی و زعامت شیخ طوسی 5
- حوادث تلخ بغداد 5
- هجرت شیخ به نجف 6
- شاگردان شیخ طوسی 7
- آثار قلمی شیخ 9
- فهرست موضوعی کتابهای شیخ 10
- چند سطری درباره کتاب حاضر 16
- چند نکته پیرامون این ترجمه 17
- مقدمه مؤلف 19
- فصل اوّل: بحث در غیبت امام زمانعلیه السلام 20
- طریق اول 21
- بحث در غیبت امام زمان «ع» 21
- طریق دوم 22
- اصل اوّل: «وجوب و لزوم امامت» 24
- اشکالات مخالفان امامت 25
- اشکال اول 25
- اشکال سوم 26
- اشکال دوم 26
- سؤال 27
- اشکال 27
- جواب اشکال اول 27
- پاسخ 27
- پاسخ 28
- جواب اشکال دوم 29
- جواب اشکال سوم 30
- قلناالّذی نقوله أنّ وجود الإمام المنبسط الید إذا ثبت أنّه لطف لنا علی ما دلّلنا علیه ولم یکن إیجاده فی مقدورنا لم یحسن أن نکلّف إیجاده لأنّه تکلیف ما لا یطاق، وبسط یده وتقویة سلطانه قد یکون فی مقدورنا وفی مقدور اللَّه، فإذا لم یفعل اللَّه تعالی علمنا أنّه غیر واجب علیه وأنّه واجب علینا، لأنّه لا بد من أن یکون منبسط الید لیتمّ الغرض بالتکلیف، وبیّنا بذلک أنّ بسط یده لو کان من فعله تعالی لقهر الخلق علیه، والحیلولة بینه وبین أعدائه وتقویة أمره بالملائکة رُبما أدّی إلی سقوط الغرض بالتکلیف، وحصول الإلجاء، فإذاً یجب علینا بسط یده علی کلّ حال وإذا لم نفعله أتینا من قبل نفوسنا. 34
- اشکال 34
- پاسخ 35
- اشکال 36
- پاسخ 36
- اشکال 36
- پاسخ 37
- پاسخ 38
- اشکال 38
- اشکال 39
- پاسخ 39
- سؤال 40
- پاسخ 41
- وأمّا الّذی یدلّ علی الأصل الثانی 45
- اصل دوم: «عصمت امام» 45
- اصل سوم: خارج نبودن حقّ از میان امّت اسلامی 46
- دلیل اول 47
- اشاره 47
- ادله فساد اعتقاد کیسانیه ادله فساد اعتقاد کیسانیه 47
- شهادت حجرالاسود(16) به امامت امام سجادعلیه السلام 48
- شهادت حجرالاسود(17) به امامت امام سجادعلیه السلام 48
- دلیل سوم 49
- دلیل چهارم 49
- دلیل دوم 49
- اشکال 50
- پاسخ 50
- سؤال 50
- پاسخ 51
- ردّ اعتقاد ناووسیه 52
- ردّ اعتقاد واقفیه 52
- اخبار شهادت امام کاظمعلیه السلام 53
- تصریح امام کاظم بر امامت امام رضاعلیهما السلام 63
- ادله امامت امام کاظمعلیه السلام و ردّ نظر واقفیه 73
- پاسخ 73
- سؤال 73
- امّا آنچه که واقفیه روایت کردهاند: 74
- توضیح خبر 75
- توضیح خبر 77
- توضیح خبر 79
- توضیح خبر 80
- توضیح خبر 81
- توضیح خبر 82
- توضیح خبر 83
- توضیح خبر 85
- توضیح خبر 86
- توضیح خبر 88
- توضیح خبر 89
- توضیح خبر 90
- توضیح خبر 91
- توضیح خبر 92
- توضیح خبر 93
- توضیح خبر 94
- توضیح خبر 94
- توضیح خبر 95
- توضیح خبر 96
- توضیح خبر 96
- توضیح خبر 97
- توضیح خبر 98
- توضیح خبر 99
- توضیح خبر 100
- توضیح خبر 101
- توضیح خبر 101
- توضیح خبر 102
- توضیح خبر 103
- توضیح خبر 104
- توضیح خبر 105
- توضیح دو خبر 106
- توضیح خبر 107
- توضیح خبر 108
- توضیح خبر 109
- توضیح خبر 109
- توضیح خبر 110
- عوامل پیدایش واقفیه 111
- روایاتی که در طعن راویان واقفه آمده است 116
- بیان بعضی از معجزات امام علی بن موسی الرضاعلیه السلام 122
- ایجاد شبهه توسط مخالفان در مورد ولادت امام زمانعلیه السلام 129
- شبهه 129
- جواب شبهه 130
- شبهه 132
- جواب شبهه 133
- رد سایر فرقههایی که قائل به امامت غیر ولی عصرعلیه السلام هستند 136
- فلسفه و حکمت غیبت 140
- فلسفه و حکمت غیبت 140
- اشکال 141
- پاسخ 142
- امّا نوع دوم 147
- امّا نوع اول 147
- پاسخ 150
- اشکال 151
- پاسخ 152
- پاسخ 153
- اشکال 153
- وضعیت اجرای حدود الهی در زمان غیبت 154
- پاسخ 154
- سؤال 154
- پاسخ به این دو ادّعا 156
- سؤال 157
- چگونگی تشخیص اعتقاد حقّ در زمان غیبت 157
- پاسخ 158
- سؤال 159
- پاسخ 160
- نظر سیّد مرتضی 160
- علت غیبت حضرت از شیعیان و دوستداران 161
- علت غیبت حضرت از شیعیان و دوستداران 161
- اگر گفته شود 164
- جواب میگوییم 164
- اشکال 165
- پاسخ 166
- اشکال 167
- پاسخ 167
- اشکال 168
- نظر مرحوم سیّد مرتضی 168
- پاسخ 168
- «مخفی بودن ولادت حضرت صاحب الزمان امری غیر عادی نبوده است» 170
- اشکال 172
- پاسخ 172
- «مخفی بودن مکان امام زمانعلیه السلام» 173
- اشکال 173
- پاسخ 174
- «چند مثال» 175
- «غیبت حضرت موسیعلیه السلام» 176
- «غیبت حضرت یوسفعلیه السلام» 176
- «غیبت حضرت یونسعلیه السلام» 176
- «غیبت اصحاب کهف» 177
- «غیبت صاحب حمار» 177
- اخبار معمّرین [کهن سالان] 178
- اشکال 178
- وجه اول 179
- پاسخ 179
- اخبار کهنسالان عرب و عجم که در کتب تاریخ از آنها یاد شده است. 180
- «لقمان بن عاد» 181
- «ربیع بن ضبع» 183
- «مستوغر بن ربیعه» 185
- «اکثم بن صیفی» 185
- «محصن بن غسان» 188
- «درید بن صمة» 188
- «عمرو بن حممّه دوسیّ» 190
- «حارث بن مضاض جرهمی» 190
- «عبد المسیح بن بُقیله غسّانی» 191
- «نابغة جعدی» 193
- «ابوطمحان قینیّ» 195
- «ذو الاصبع عدوانی» 196
- «زهیر بن جناب» 196
- «دوید بن نهد» 197
- «حارث بن کعب» 198
- «کهنسالان فارس و عجم» 200
- «یعرب بن قحطان» 201
- «عمرو بن عامر مزیقیا» 201
- «جلهمة بن أدد» 202
- «عمرو بن لُحیّ» 202
- «دلیل دیگر بر امامت حضرت صاحب الزمانعلیه السلام» 206
- «روایات عامه در اینکه ائمّهعلیهم السلام دوازده نفرند» 207
- «روایات خاصه [شیعه] در اینکه امامان، دوازده نفر هستند» 212
- متن لوح فاطمهعلیها السلام متن لوح فاطمهعلیها السلام 217
- اشاره 217
- جواب اشکال 233
- اشکال 233
- «روایات ائمّه در مورد غیبت امام زمانعلیه السلام» 234
- اشکال 247
- پاسخ 248
- مهدیعلیه السلام از فرزندان علی و فاطمهعلیهما السلام 255
- مهدیعلیه السلام از اولاد و نسل امام حسینعلیه السلام 257
- پاسخ 260
- اشاره 260
- بطلان قول کسانی که معتقدند مهدی کسی غیر از 260
- اشکال 260
- ابطال قول کسانی که بر امام صادقعلیه السلام توقف کرده 266
- ابطال قول محمدیه 269
- واقفیه و بطلان اعتقادشان 269
- امامت امام حسن عسکریعلیه السلام 270
- فوت سیّد محمّد در زمان حیات پدرش امام هادیعلیه السلام 271
- معجزات امام حسن عسکریعلیه السلام 274
- ردّ کسانی که معتقدند امام حسن عسکریعلیه السلام از دنیا نرفته و همان مهدی است. 289
- ردّ کسانی که میگویند امام حسن عسکریعلیه السلام پس از مرگ زنده میشود 291
- ردّ کسانی که معتقد به فترت پس از شهادت امام حسن عسکریعلیه السلام شدهاند 293
- ردّ کسانی که بعد از امام حسن عسکریعلیه السلام به امامت جعفر بن علی 294
- ردّ کسانی که گفتهاند امام حسن عسکریعلیه السلام فرزند نداشت 295
- ردّ کسانی که گفتهاند پس از امامت امام حسنعلیه السلام، امامت منقطع شده است. 299
- رد امامت جعفر بن علی [جعفر کذاب] و اثبات اینکه امامت پس از حسن و حسین «در دو برابر هرگز جمع نمیشود» 299
- «امّا در اینکه جعفر بن علی معصوم نبوده» 300
- تذکّر 302
- ردّ کسانی که به سیزده امام اعتقاد داشتهاند 302
- فصل اوّل: بحث در غیبت امام زمانعلیه السلام 303
- زمان ظهور و خروج حضرتعلیه السلام 306
- اخباری که ظاهراً با اخبار بالا منافات دارند 308
- اخباری که ظاهراً با اخبار بالا منافات دارند 308
- توجیه این اخبار 310
- توضیح و توجیه این اخبار 312
- اشکال 313
- پاسخ 313
- فصل دوم: اثبات ولادت حضرت صاحب الزمانعلیه السلام 314
- اثبات ولادت حضرت صاحب الزمان «ع» 314
- فصل سوم: اخبار کسانی که صاحب الزمانعلیه السلام را زیارت کردهاند 339
- اخبار کسانی که صاحب الزمان «ع» را زیارت کردهاند 340
- «متن نسخه دفتری که از ناحیه حضرت صادر شده است» 362
- معجزات حضرت در زمان غیبت 367
- فصل چهارم: در معجزات صاحب الزمانعلیه السلام در زمان غیبت 367
- توقیعات وارده از حضرت صاحب الزمانعلیه السلام 370
- فصل پنجم: عواملی که مانع از ظهور صاحب الامرعلیه السلام شده است 406
- علّتی که مانع از ظهور صاحب الامر «ع» شده است 407
- علّتی که مانع از ظهور صاحب الامر «ع» شده است 407
- اشکال 407
- پاسخ 408
- جواب 409
- اشکال 409
- اشکال 410
- پاسخ 410
- اخبار سفرای امام «ع» در زمان غیبت 421
- فصل ششم: اخبار سفیران امامعلیه السلام در زمان غیبت 421
- حمران بن اعین 423
- سفیران مورد تأیید 423
- مفضل بن عمر 423
- معلّی بن خنیس 424
- نصربن قابوس لخمی 425
- ومنهم نصر بن قابوس اللّخمی: 425
- محمّد بن سنان 426
- عبداللَّه بن جندب بجلی 426
- علی بن مهزیار اهوازی که مورد ستایش بود 427
- عبدالعزیز بن مهتدی قمی اشعری 427
- علی بن جعفر همّانی 429
- ایوب بن نوح بن درّاج 429
- ابو علی حسن بن راشد 430
- صالح بن محمدبن سهل همدانی 431
- سفیران سرزنش شده که مورد تأیید نبودهاند 431
- فارس بن حاتم بن ماهویه القزوینی 432
- علی بن ابی حمزه بطائنی، و زیاد بن مروان قندی، و عثمان بن عیسی رواسی 432
- احمد بن هلال عبرتائی 433
- نواب خاص حضرت 434
- عثمان بن سعید عمری 434
- اوّل: ابو عمرو عثمان بن سعید عمری قدس سره 434
- ابوجعفر محمّد بن عثمان بن سعید العمریّ 439
- ابوالقاسم حسین بن روح 447
- چند توقیع از توقیعات حضرت حجّتعلیه السلام 452
- چند توقیع از توقیعات حضرت حجّتعلیه السلام 452
- نسخه طومار [اهالی قم] مسائل محمّد بن عبداللَّه بن جعفر حمیری خطاب به حضرت حجّتعلیه السلام 454
- توقیع 456
- توقیع 456
- توقیع 457
- توقیع 457
- توقیع 458
- توقیع 458
- توقیع 459
- توقیع 460
- توقیع 460
- توقیع 461
- پاسخ 461
- پاسخ 462
- پاسخ 463
- پاسخ 463
- پاسخ 464
- پاسخ 465
- پاسخ 465
- پاسخ 465
- پاسخ 466
- پاسخ 466
- پاسخ 467
- پاسخ 468
- پاسخ 468
- پاسخ 468
- پاسخ 469
- سؤال 469
- ادامه بحث در مورد فضایل حسین بن روح 470
- ابوالحسن علی بن محمّد سَمُری 478
- ذکر مذمومین و سرزنش شدگان 482
- ابو محمّد معروف به شریعی 482
- ذکر مذمومین و سرزنش شدگان 482
- محمّد بن نصیر نمیری 483
- احمد بن هلال کرخی 484
- ابو طاهر محمّد بن علی بن بلال 485
- حسین بن منصور حلاج 486
- ابن ابی عزاقر 488
- توقیعی که در طعن و لعن ابن ابی عزاقر خارج شد 496
- متن توقیع شریف 497
- در بیان ماجرای ابی بکر بغدادی برادر زاده شیخ ابی جعفر محمّد بن عثمان عمری و حکایت ابی دلف مجنون 499
- ابو الحسین محمّد بن جعفر اسدی رحمه الله 503
- احمد بن اسحاق و ابراهیم بن محمّد همدانی و احمد بن حمزة بن یسع 504
- در بیان عمر شریف حضرت «ع» 505
- فصل هفتم: در بیان عمر شریف حضرتعلیه السلام 505
- نشانههای پیش از قیام و ظهور امام زمانعلیه السلام 509
- فصل هشتم: در بیان پارهای از صفات، سیره و اخلاق حضرت صاحب الزمانعلیه السلام 537
- برخی از صفات و مقامات حضرت صاحب الزمان «ع» 537
- فهرست منابع ترجمه غیبت شیخ طوسی 548
- پی نوشت ها 552
358 - قال ابن نوح: وسمعت جماعة من أصحابنا بمصر یذکرون أنّ أباسهل النوبختی سئل فقیل له: کیف صار هذا الأمر إلی الشیخ أبی القاسم الحسین بن روح دونک؟
فقال: هم أعلم وما اختاروه ولکن أنا رجل ألقی الخصوم وأناظرهم ولو علمت بمکانه کما علم أبوالقاسم وضغطتنی الحجّة (علی مکانه) لعلّی کنت أدلّ علی مکانه، وأبوالقاسم فلو کانت الحجّة تحت ذیله وقرّض بالمقاریض ما کشف الذیل عنه أو کما قال.
359 - وذکر محمّد بن علیّ بن أبی العزاقر الشلمغانیّ فی أوّل کتاب الغیبة الّذی صنّفه «وأمّا ما بینی وبین الرّجل المذکور - زاد اللَّه فی توفیقه - فلا مدخل لی فی ذلک إلّا لمن أدخلته فیه، لأنّ الجنایة علیّ فإنّی ولیّها».
65 / 358 - ابن نوح گفته که از جماعتی از بزرگان ما در شهر مصر شنیدم که میگفتند: از ابو سهل نوبختی پرسیدند: چطور شد که حسین بن روح نایب امام زمانعلیه السلام شد، ولی تو به این مقام نرسیدی؟ گفت که ایشان [یعنی ائمّهعلیهم السلام] بهتر میدانند، و آنچه که ایشان بپسندند [همان حقّ است.] من مردی هستم که با مخالفین [اهل سنّت] ملاقات میکنم و با آنها مناظره و مجادله میکنم، اگر من وکیل و نایب حضرت میشدم و همچنان که ابوالقاسم مکان ایشان را میداند از مکان امام خبر داشتم و در مقام مجادله، در جواب حجّت و دلیلی معطل میماندم، چه بسا در آن حالت مکان آن حضرت را به دیگران نشان میدادم، ولی ابوالقاسم اگر حجّت خدا در زیر لباسش باشد و او را با قیچی تکه تکه کنند، وی را به مردم نشان نمیدهد.
66 / 359 - محمّد بن علی بن ابی عزاقر شلمغانی در اوّل کتاب غیبتی که نوشته است، این چنین آورده: و امّا در خصوص اختلافی که بین من و بین آن مرد که خداوند توفیقش را زیاد فرماید، اتفاق افتاد، من دخالتی نداشتم، بلکه به خاطر کسی بوده که من او را در امور دخالت دادم [و آن کس یا کسانی دیگر نزد حسین بن روح از من بدگویی کردهاند پس من از این جهت تقصیر ندارم] چرا که ظلم و جنایت بر من روا داشته شده و من خودم [غیر مستقیم] سرپرست این امر بودم.
360 - وقال فی فصل آخر: «ومن عظمت منّته علیه تضاعفت الحجّة علیه ولزمه الصدق فیما ساءه وسرّه ولیس ینبغی فیما بینی وبین اللَّه إلّا الصدق عن أمره مع عظم جنایته، وهذا الرجل منصوب لأمر من الأمور لا یسع العصابة العدول عنه فیه، وحکم الإسلام مع ذلک جار علیه کجریه علی غیره من المؤمنین» وذکره.
361 - وذکر أبومحمّد هارون بن موسی قال: قال لی أبوعلیّ بن الجنید: قال لی أبوجعفر محمّد بن علیّ الشلمغانیّ: ما دخلنا مع أبی القاسم الحسین بن روحرضی الله عنه فی هذا الأمر إلّا ونحن نعلم فیما دخلنا فیه لقد کنّا نتهارش علی هذا الأمر کما تتهارش الکلاب علی الجیف.
67 / 360 - و در فصل دیگری از کتاب مزبور میآورد: کسی که خداوند منتش را بر او بزرگ کند، حجّت هم بر او زیاد میشود و باید در آنچه که موجب ناراحتی و یا خوشحالی او میشود صادق و راستگو باشد. بین خود و خداوند سزاوار نیست که در مورد او هر چند که آزار او نسبت به من بزرگ بوده، جز صدق و حقّ چیزی بگویم. این مرد [حسین بن روح] به امر نیابت از طرف حضرت منصوب شده و طایفه شیعه نمیتوانند از او روگردان شوند، و حکم اسلام بر او جاری است، همچنان که بر غیر او از مؤمنان جاری شده است.
68 / 361 - ابو جعفر محمّد بن علی شلمغانی میگوید: من و شیخ ابوالقاسم حسین بن روح رحمه الله داخل در این امر نیابت نشدیم، مگر اینکه هر دو میدانستیم در چه چیزی وارد شدهایم [و چه ادعایی میکنیم] ما مثل دو سگ که بر سر جسد مرداری میجنگند با هم میجنگیدیم.(220)
قال أبومحمّد: فلم تلتفت الشیعة إلی هذا القول وأقامت علی لعنه والبراءة منه.