ترجمه کتاب الغیبة صفحه 75

إنّ الإمام بعد أبی عبد اللَّه‌علیه السلام عبد اللَّه الأفطح ابنه، وإذا احتمل ذلک سقط الاحتجاج به. علی أنّا قد بینّا أنّ کلّ إمام یقوم بعد الأوّل یسمّی قائماً فعلی هذا یسمّی موسی

1 / 25 - ابن یسار گفته است: از امام صادق‌علیه السلام شنیدم که می‌فرمودند: من و حضرت قائم‌علیه السلام از یک پدر نخواهیم بود.

توضیح خبر

(اوّلاً): این روایت، خبر واحد است و امر مسلّم و معلومی را که از راه دیگر ثابت شده به سبب آن نمی‌توان رد کرد و لذا به مثل این خبر واحد نمی‌توان رجوع و تمسک کرد.

(ثانیاً): ممکن است که مراد امام این بوده باشد که بین من و قائم ارتباط پدری و فرزندی نیست، یا این که من و او از یک پدر نیستیم. بنابراین اگر مقصود اولی باشد که هیچ تصریحی به این‌که موسی بن جعفرعلیهما السلام قائم باشد نیست و اصلاً چرا درست نباشد که منظور امام غیر از امام کاظم بوده باشد [و ممکن است مقصود امام غیر از امام کاظم‌علیه السلام باشد.] چنان که فطحیه گفته‌اند: پس از امام صادق‌علیه السلام فرزندشان عبداللَّه افطح امام است و وقتی که این احتمال وجود داشته باشد، احتجاج به این روایت که امام کاظم‌علیه السلام قائم است، ساقط و باطل است.

(ثالثاً): ما قبلاً بیان کرده‌ایم که هر امامی که پس از امام قبلی مسؤولیت امامت را به قائماً ولا یجی‌ء منه ما قالوه. علی أنّه لا یمتنع أن یکون أراد ردّاً علی الإسماعیلیّة الّذین ذهبوا إلی إمامة محمّد بن إسماعیل بعد أبی عبد اللَّه‌علیه السلام فإنّ إسماعیل مات فی حیاته، فأراد: الّذی یقوم مقامی لیس بینی وبینه أب بخلاف ما قالوه، وإن أراد أنّه لم یلده وإیّاه أب نفیاً للإمامة، عن إخوته فإنّا نقول بذلک، مع أنّه لیس ذلک قولاً لأحد.

26 - قال الموسوی: وأخبرنی علیّ بن خلف الأنماطی قال: حدّثنا عبد اللَّه بن وضاح، عن یزید الصائغ قال: لمّا ولد لأبی عبد اللَّه‌علیه السلام أبوالحسن‌علیه السلام عملت له أوضاحاً وأهدیتها

عهده بگیرد، قائم نامیده می‌شود. بنابراین قائم اسم امام موسی کاظم‌علیه السلام خواهد بود.(38) بنابراین ادعای آن‌ها صحّت ندارد.

(رابعاً): علاوه بر این‌ها احتمال دارد مقصود حضرت، ردّ اسماعیلیه باشد که معتقد به امامت محمّد بن اسماعیل [نوه امام صادق] پس از امام صادق‌علیه السلام بودند. چرا که اسماعیل در زمان حیات [پدر بزرگوارش]امام صادق‌علیه السلام از دنیا رفت. پس [با توجّه به این احتمال]مقصود امام این است که بین من و کسی که قائم مقام من است پدری فاصله نیست. به خلاف آنچه که اسماعیلیه می‌گویند.

و اگر چنانچه مقصود امام این بوده باشد که من و قائم از یک پدر نیستیم، در این صورت حضرت، امامت را از برادرانش نفی فرموده است. ما هم همین را می‌گوییم، با این که کسی این حرف را نزده است.