ترجمه کتاب الغیبة صفحه 93

سَمِعْتُ أَباعَبْدِ اللَّهِ‌علیه السلام وَذَکَر الْبِداءَ للَّهِ فَقالَ: فَما أَخْرَجَ اللَّهُ إِلَی الْمَلائِکَةِ وَأَخْرَجَهُ الْمَلائِکَةُ إِلَی الرُّسُلِ، فَأَخْرَجَهُ الرُّسُلُ إِلَی الآدَمِیِّینَ، فَلَیْسَ فِیه بِداءٌ.

وَإنَّ مِنَ الْمَحْتُومِ أَنَّ ابْنِی هذا هُوَ الْقائِمُ.

فما یتضمّن هذا الخبر من ذکر البداء معناه الظهور علی ما بیّناه فی غیر موضع وقوله: «إنّ المحتوم أنّ ابنه هو القائم» معناه القائم بعده فی موضع الإمامة والاستحقاق لها دون القیام بالسیف، علی ما مضی القول فیه.

43 - قال: وروی بقباقة - أخو بنین الصیرفی - قال: حدّثنی الإصطخری،

أَنَّهُ سَمِعَ أَباعَبْدِ اللَّهِ‌علیه السلام یَقُولُ: کَأَنِّی بِابْنِ حَمِیدَةَ عَلی أَعْوادِها قَدْ دانَتْ لَهُ شَرْقُ الأَرْضِ وَغَرْبُها.

18 / 42 - عبداللَّه بن سنان گفته است: از امام صادق‌علیه السلام شنیدم که در مورد بداء خداوند فرمودند: آنچه که خدا به ملائکه داده و ملائکه هم به انبیا داده‌اند، پس پیامبران هم به انسان‌ها ابلاغ کرده‌اند [که همان شرایع و دستورهای دین است]. بنابراین در این مورد بدایی نیست [لذا محتوم نامیده می‌شوند] و از جمله محتومات و حتمیات این است که این پسرم قائم است.

توضیح خبر

آنچه که این خبر در مورد بداء در بر دارد این است که معنای بداء بنابر آنچه که در جای خودش بیان کردیم عبارت است از ظهور امری در غیر موضع قبلی، و این‌که حضرت فرمود: «از حتمیات این است که فرزندشان قائم است» معنایش این است که ایشان پس از پدر بزرگوارشان قائم به امر امامت است و استحقاق آن مقام را هم دارند بدون این‌که نیاز به قیام با شمشیر داشته باشند، چنان که بحث در موردش عنوان شد.

19 / 43 - بقباقه برادر فرزندان صیرفی گفته است: اصطخری گفت: از امام صادق‌علیه السلام شنیدم که می‌فرمودند: گویا فرزند حمیده را می‌بینم که بر مسند امامت قرار گرفته و شرق و غرب زمین در مقابل او خاضع شده‌اند.

فالوجه فیه: أیضاً [أنّه یکون من نسلها علی ما مضی القول فیه.