راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 122

زمان علیه السّلام را به وسیله عدّه خاصّی در زمان غیبت کبری نمی کند. همین بیان-البتّه به صورت کامل تر-به عنوان اوّلین پاسخ علاّمه عراقی در جمع بین این اخبار و احادیث دالّ بر امکان رؤیت آمده است:

امّا اخبار دیگر، پس مراد به آنها غیبت و استتار از غالب مردم می باشد، نه همه ایشان چنان که ملائکه و جن را غایب از انظار گویند با آن که بعضی انبیا بعضی ملائکه را دیده اند و بعضی از مردم برخی از جن را دیده و می بینند و همچنین خضر را غایب گویند و دیده شده.(1)

پاسخ دیگر ایشان چنین است:

به علاوه آن که ظاهر این اخبار آن است که دیده نمی شود با آن که اخبار بسیار دلالت دارد بر این که می بینند و نمی شناسند مثل خبر سدیر صیرفی از حضرت امام صادق علیه السّلام . . . .(2)

ما این حدیث شریف را همراه با توضیح معنایش در فصل اوّل نقل نموده ایم.

نظر علاّمه بحر العلوم درباره مدّعی رؤیت

امّا پاسخ سوم علاّمه عراقی:

به علاوه آن که ظاهر این روایات معارضه نمی کند با اخبار صریحه از جماعت بسیار از ثقات اصحاب و غیرهم. . . این جماعت از حدّ تواتر افزونند پس لاعلاج باید که دست از ظواهر این اخبار (اگر آنها را ظاهر در عموم بدانیم) برداریم چه جای آن که ظاهر نباشد.

چنان که از شاگردان سیّد بحر العلوم . . . نقل کرده که در پهلوی سیّد نشسته بودم. . . شخصی از حضّار از او پرسید که آیا رؤیت حضرت حجّت در این اعصار ممکن است؟ سیّد سر برداشت و فرمود: ظاهر بعضی اخبار آن است که مدّعی مشاهده کاذب است. بعد از آن سر به زیر انداخت و آهسته فرمود: «کیف و قد ضمّنی الی صدره؟» یعنی چگونه او را نتوان دید و حال آن که مرا به سینه خود چسبانید؟(3)5.

1- دار السلام، ص 193.
2- دار السلام، ص 193.
3- دار السلام، ص 194 و 195.