راز پنهانی و رمز پیدایی صفحه 177

طبق این بیانات، ظهور و غیبت امام علیه السّلام تابع قاعده و قانون کلّی مشخصی است و آن لیاقت و عدم لیاقت مردم در بهره گیری از این وجود مقدّس در جامعه است. بر این اساس گفته می شود که: هرگاه مردم شایستگی استفاده علنی و آشکار از امام علیه السّلام را داشته باشند، ایشان ظاهر می گردند و آن گاه که این شایستگی را از دست بدهند، حضرتش غیبت اختیار خواهند کرد. لذا همان نویسنده در پایان بحث خود، چنین آورده است:

بنابراین می توان گفت: علّت اصلی غیبت امام عصر علیه السّلام آماده نبودن اجتماع بشری برای پذیرش وجود پربرکت ایشان و عدم لیاقت مردم برای بهره گیری از نعمت حضور امام معصوم در میان خود می باشد و تا این مانع برطرف نگردد و به تعداد لازم، یاران و انصار مخلص و فداکار برای آن حضرت وجود نداشته باشد، زمان غیبت به سر نیامده و امام همچنان از دیده ها پنهان خواهند ماند.(1)

سرایت دادن نظریّه به ظهور و غیبت امام علیه السّلام برای هر فرد

گاهی همین ضابطه و قاعده را در مورد فردفرد انسانها در زمان غیبت امام علیه السّلام جاری می دانند و می گویند: هرکس لیاقت بهره بردن حضوری از وجود امام علیه السّلام را داشته باشد، علّت غیبت برای او منتفی خواهد بود و لذا امام علیه السّلام برایش ظاهر می شوند. این است که همگان باید بکوشند تا علّت پنهانی امام علیه السّلام را در خود از بین ببرند.

علّت پنهان شدن، در همه مکلّفان وجود دارد و اختصاص به فرد مشخّصی ندارد. . . شیخ طوسی امکان ظاهر شدن امام بر برخی از اولیا را نفی نمی کند و به دیگران سفارش می کند، تا در رفع علّت غیبت تمکّن یابند تا امام برای آنان ظاهر گردد و در یک کلمه، مکلّف باید تقصیر خود را تلافی کند و این تکلیف به ما لا یطاق نیست، زیرا مکلّف باید قدرت تمیز امور را داشته باشد. او وقتی به این قدرت دست یافت و دید که امام بر او ظاهر نمی شود، .